Rechter: FTM mag publiceren over Limburgse wapenhandelaar

BEN IK WEER!

Een reeks juridische conflicten, faillissement door ‘onbehoorlijk bestuur’ met miljoenen aan schulden, strafrechtelijk onderzoek naar zowel een van zijn bedrijven als hemzelf en tegelijkertijd honderden miljoenen euro’s aan Defensiecontracten binnenhalen. Een Limburgse touringcaroperator kreeg het voor elkaar.

Afgelopen weken was ik even AWOL op Substack en zat voor Follow the Money rechtbankdocumenten, faillissementsverslagen en KvK-registraties door te akkeren, moest bedrijvenstructuren in Nederland, Duitsland en Spanje reconstrueren, en regelgeving voor Defensieleveranciers in kaart brengen.

De Limburgse ondernemer Martijn W. haalde namelijk honderden miljoenen aan Defensiecontracten binnen, ondanks meerdere faillissementen, schulden, juridische conflicten over onbetaalde rekeningen en een strafrechtelijk onderzoek door het OM naar zowel hemzelf als een van zijn bedrijven. De contracten haalde hij binnen via een wapenbedrijf, DTS Armory, dat sinds oktober onderwerp is van strafrechtelijk onderzoek wegens fraude met valse certificaten. Het bedrijf voldoet nog niet aan de NAVO-kwaliteitsnorm en levert merendeels wapens en ander militair materieel via alternatieve leveranciers voor relatief hoge prijzen.

Vlak voor publicatie (vrijdagmiddag nota bene vlak voor mijn birthday weekend) plofte er ook een sommatie op de mat in een poging deze publicatie (voorlopig) tegen te gaan. Diezelfde avond werd een kort geding opgestart - met het argument van persoonlijke veiligheid - en een gelukkig reeds geboekt bezoek aan Nederland vervroegd om donderdagmiddag te verschijnen bij Rechtbank Lelystad. Hoewel hij op LinkedIn meer specs posts over de boten die hij aan de marine verkoopt dan Follow the Money in het artikel noemt, zelf ook eens de pers belde omdat hij een controleur ‘onder burgerarrest’ wilde plaatsen tijdens een routine-inspectie en de claim inhoudelijk niet kon onderbouwen, stelde W. dat hij persoonlijk gevaar zou lopen als zijn naam gelinkt aan defensie-leveranties in de media zou komen. Ook werd geeist dat de zitting achter gesloten deuren zou plaatsvinden en er een mededelingenverbod zou komen.

De rechter oordeelde anders, gelukkig, want wanneer een enkele ondernemer een heel stelsel aan eenmanszaken, BV’s en holdings runt wordt het vrijwel onmogelijk om voor de lezer uit te leggen waar ze precies naar kijken (een persoon met heel veel rechtspersonen). Daarnaast zou een mededelingenverbod inhouden dat we als journalisten niet mogen praten over wat er is besproken tijdens de zitting, namelijk de inhoud van een artikel dat ironisch genoeg voor 95% bestaat uit openbare bronnen (zoals KvK-uitreksels, gerechterlijke uitspraken, faillissementsrapporten, mediaberichten en mededeling Staatscourant). Een dergelijk precedent zou mijn werk vrijwel onmogelijk maken. Gelukkig besloot de rechter om de zitting openbaar te houden waarmee dat mededelingenverbod ook direct verviel.

Het volgen van de grote Defensie-geldstromen - bestaand uit belastinggeld - is immers letterlijk mijn dagtaak. Geld wat, zo is het mantra in Den Haag, snel weggezet moet worden. Leveren, leveren, leveren, was nota bene de slogan van de vorige staatssecretaris, Gijs Tuinman (BBB). Er is niet altijd ruimte en tijd voor de stroperige aanbestedingsprocedures, zeker niet in het geval van steun voor Oekraïne.

Toch is het belangrijk om juist bij Defensie te beseffen dat er met stoom en kokend water dingen moeten worden geregeld waar wel geld, maar geen mankracht voor is. De infrastructuur om Dingen Te Regelen is nou juist de afgelopen decennia zorgvuldig afgebroken. Je kunt niet alles hebben, maar die politieke verwachting is er vaak wel. Het doet mij denken aan wat Lucia Retter, expert defensie-aanbestedingen bij RAND Europe, constateerde in een eerder artikel: ‘Je kunt niet snelheid, prestatie én kosten optimaliseren - er moet iets wijken’.

De versnelde inkoop voor Oekraïne opent deuren voor nieuwe spelers die wapens via alternatieve leveranciers aanbieden. Dat is op zich niet erg, maar wanneer contracten van honderden miljoenen worden gegeven aan een ondernemer met een bloemrijke achtergrond ga je je toch afvragen waar al die verschillende toetsingskaders waar leveranciers zich aan zouden moeten houden eigenlijk voor zijn?

Aan regels in Nederland geen gebrek, maar het is vreemd als Defensie vervolgens niet kan uitleggen wanneer welke toetsingskaders gelden, wie daarop toeziet en of ze überhaupt worden toegepast (zeker wanneer ik als journalist al een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) moet overleggen voordat ik mee mag varen op een fregat).

Volgens Defensie loopt er een ‘zorgvuldig proces’, waarbij de inkoper, leidinggevende en controller het inkoopproces toetsen en de inkoop objectief wordt onderbouwd. Het minsterie liet ook weten dat twee lopende strafrechtelijke onderzoeken, het ontbreken van een vaste woon- of verblijfplaats, meerdere faillissementen, schulden, conflicten over onbetaalde rekeningen en loon geen ‘wettelijke grond in de Aanbestedingswet zijn om een leverancier uit te sluiten’.

Toen ik er op wees dat de opdrachten ter waarde van honderden miljoenen euro’s direct zijn gegund en er mogelijk andere regels gelden, liet Defensie weten dat de verantwoordelijke medewerkers op dienstreis zijn. ‘Geen idee of ze daar in gelegenheid zijn naar de antwoorden te kijken en te reageren.’

Op de vraag of het ministerie op de hoogte was van de feiten over de Limburgse ondernemer liet Defensie weten ‘niet in te gaan op geruchten’.

Lees (alleen vandaag graties!) het hele onderzoeksartikel wat u eigenlijk niet mocht lezen hier op Follow the Money.

Op de hoogte blijven van spit- en graafwerkzaamheden? Schrijf je in, deel het artikel of overweeg een lidmaatschap.

Uiteraard is een losse blijk van waardering voor mijn werk via een donatie ook mogelijk!