Reportages vanuit achterafzaaltjes, obscure debatcentra en stille wandelgangen: Chris Aalberts zoekt bewust de politieke plekken op waar de camera’s niet flitsen.
Live verslag doet hij op X en BlueSky via @ChrisIsErbij, in het weekend maakt hij hier de balans op van de politieke week.
Abonneer je op DieuwsNieuws om elk weekend Chris Was Erbij in de mailbox te ontvangen.
Zaaltjes afstruinen kost tijd: steun Chris zijn werk met een donatie!
In de Bergkerk in Amersfoort speelt iemand op het orgel. Zaterdag vindt hier een congres plaats onder de naam ‘Cultuurdefensie’. Dit is een product van de ‘Stichting Democratische Vernieuwing’ van Andrea Speyerbach. Zij zocht een jaar geleden de publiciteit met een rechtszaak. Ze vindt dat de Nederlandse cultuur onvoldoende wordt beschermd. Dit congres is een soort bijproduct van deze stichting, waar inmiddels ook oud-onderwijsminister Gouke Moes bij is aangesloten.
Al snel drijven je gedachten af naar Rijswijk, waar een paar jaar geleden in de Broodfabriek een bijeenkomst plaatsvond van ‘De Nederlandsche Leeuw’. Deze werd met veel aplomb aangekondigd, allerlei migratiekritische idolen kwamen opdraven en vertelden hun standaardverhaaltjes, hetgeen de suggestie moest wekken dat we zo de migratieproblematiek gingen oplossen. Of dat echt is gelukt kunt u wel raden. Van ‘De Nederlandsche Leeuw’ is vervolgens nooit meer iets vernomen.
We kunnen ook terugdenken aan een andere kerk in de Amersfoortse nieuwbouwwijk Vathorst, waar we iets recenter een bijeenkomst konden meemaken van de ‘Nexit Denktank’. Deze organisatie wilde zoals de naam al doet vermoeden een Nederlands vertrek uit de EU. We luisterden een hele avond naar EU-kritiek die we al talloze keren hadden gehoord en daarna werd het stil.
Machteloosheid
Zo zie je maar: ‘Cultuurdefensie’ valt in een traditie, je zou het zelfs Hollands cultuurgoed kunnen noemen. Allerlei rechtse kiezers voelen zich niet gehoord en zien hun voorkeuren niet gerealiseerd. Zo levert een PVV-stem vanalles op maar geen ander migratiebeleid, zelfs niet als Wilders regeert. Inmiddels hebben deze stemmers meer keuze dan voorheen, maar nog steeds willen de grenzen niet erg sluiten. De Nederlandse cultuur staat ook nog steeds niet op één en Nederland is ook nog lang niet weg uit de EU.
De rechterzijde is versnipperd en dat wordt eigenlijk alleen maar erger. De PVV heeft een afsplitsing gebaard in de vorm van een groepje Kamerleden dat claimt een partij op te richten maar op geen enkele activiteit in die richting te betrappen is. Ook Mona Keijzer heeft het initiatief genomen tot een eigen beweging en die moet dan weer uitgroeien tot een partij. Een herhaling van zetten: allemaal mensen die niet kunnen samenwerken en zo het realiseren van rechtse doelen in de weg staan.
Interessante paradox: allerlei politici willen de machteloosheid van rechtse kiezers adresseren en problemen aanpakken. Of nou ja, dat zeggen ze. In de praktijk doen ze dat niet en daarom ontstaan er allerlei maatschappelijke initiatieven die proberen alsnog iets aan deze zorgen te doen. Het zijn echter in de regel dan weer eendagsvliegen.
Afsplits-Kamerleden
Het is al met al geen verrassing dat de rechterflank deze zaterdag neerstrijkt in de Bergkerk om het zoveelste ‘interessante initiatief’ te steunen. De bijeenkomst wordt mede mogelijk gemaakt door de wetenschappelijke bureau’s van SGP, BBB en NSC. Ook deze tonen de rechtse ellende: het NSC-bureau loopt op zijn laatste benen want de subsidie is binnenkort op, die van BBB heeft ruzie met de eigen partij. Het is daarom volstrekt onduidelijk of BBB vandaag echt aan dit congres meewerkt.
Als we kijken naar de politici die zich bij ‘Cultuurdefensie’ melden is het niet veel beter. In het afsluitende panel zitten naast SGP-Kamerlid Diederik van Dijk twee afsplitsers: Mona Keijzer en Hidde Heutink, jarenlang PVV-Kamerlid maar tegenwoordig onderdeel van groepje Markuszower. De kers op de taart die niet onvermeld mag blijven is Patrick van Schie, jarenlang wetenschappelijk directeur bij de VVD maar inmiddels uitgerangeerd en dus op zoek naar nieuw publiek. Hij verzorgt een deelsessie.
In de Bergkerk zien we de eindeloze herhaling van zetten op rechts: een publiek dat altijd op evenementen afkomt of zich bij mislukte organisaties aansluit. Hier lopen – naast de nodige SGP’ers – oud-medewerkers van Ongehoord Nederland, vertrokken FvD’ers, spijtoptanten van BVNL, coryfeeën van mislukte lokale partijen en oud-leden van NSC. Het probleem van al deze aanwezigen: politieke teleurstellingen leiden meestal niet tot gematigdheid en zelfreflectie, integendeel.
Lege stoelen
Of ‘Cultuurdefensie’ een aansprekend thema is, is twijfelachtig. Er passen 250 mensen in deze kerk, maar zeker zeventig kaarten zijn niet verkocht. Het zou zomaar kunnen zijn dat dat aan de kern van dit congres ligt. Het wordt deze middag niet zo expliciet gepresenteerd, maar het gaat natuurlijk allemaal om Speyerbachs rechtszaak. Die leidt al snel tot de abstracte discussie of het aanklagen van de Nederlandse staat een goed idee is, dan wel of dit überhaupt kan. Aantrekkelijk is anders.
Speyerbach vertelt dat ‘de manier van samenleven’ onder druk staat door de komst van nieuwe mensen. Ze heeft met haar rechtszaak – die ze nog steeds aan het voorbereiden is – een steen in de vijver gegooid, zo vindt ze zelf. Ze is veel in de media geweest, horen we. Onwillekeurig dwalen je gedachten af en denk je: dat is waar het op rechts nou altijd om gaat: aandacht voor je eigen winkeltje, ten koste van die van anderen die precies dezelfde politieke doelen hebben.
Speyerbach presenteert haar initiatief als een logische stap uit de huidige impasse. Ze wil zorgvuldig omgaan met wat er generaties lang is gegroeid, zegt ze meerdere keren. Daarover is een brede discussie nodig en daarom is deze middag er. Ze wil met haar rechtszaak bewerkstelligen dat de balans tussen de democratie en de rechtsstaat wordt hersteld. Dat is volgens haar belangrijk voor ‘het voortbestaan van het democratisch bestel.’ De zaal luistert gelaten.
Waarden beschermen
We luisteren naar toespraken van twee hoogleraren: Afshin Ellian en Filip Buekens, maar die leveren betrekkelijk weinig op. Het komt er met veel name dropping op neer dat de fundamentele waarden van onze cultuur, zoals vrijheid, gelijkheid en vrije meningsuiting, inderdaad moeten worden beschermd. Het gaat bij die waarden niet, zoals Ellian zegt, om het eten van een broodje worst. Het gaat om fundamentele waarden die het wezen van onze samenleving bepalen.
Hoe die bescherming precies plaats moet vinden, daar horen we betrekkelijk weinig over, al is het onderwijs een optie. We moeten wachten op een deelsessie die wordt verzorgd door het wetenschappelijk bureau van NSC. Een medewerker – Sebastiaan Meyer – benadrukt zijn sympathie voor Speyerbachs rechtszaak. We horen wederom dat de democratie en de rechtsstaat uit balans zijn geraakt. De EU speelt hier een grote rol in omdat daar veel wetgeving vandaan komt.
Meyer praat over een liberale interpretatie van de democratische rechtsstaat. Mensen kunnen zich beroepen op hun individuele grondrechten. Die wegen juridisch zwaar. Zo werd de Hongaarse LHBTI-wet afgekeurd door het Europese Hof omdat die tegen de mensenrechten zou zijn. Het gaat ‘heel ver’, horen we Meyer zeggen, dat de rechter zei dat deze LHBTI-wet tegen de waarden van de Europese samenleving in zou gaan. Speyerbachs rechtszaak moet dit soort problemen gaan oplossen.
Minderheden
Na ruim twee uur legt Speyerbach eindelijk haar idee uit. Het valt haar op dat minderheden door het recht worden beschermd. Ze noemt de Roma als voorbeeld. Ze vindt het gek dat de rechten van de meerderheid geen soortgelijke bescherming krijgen. We horen vervolgens meerdere keren hetzelfde voorbeeld: als er een azc in een dorp komt, krijgen de asielzoekers onderdak. Dat is een minderheidsrecht, maar de meerderheid die dat centrum helemaal niet wil wordt in zijn rechten geschonden.
Speyerbach denkt dat de mensen in Loosdrecht - die een azc voor de deur kregen - ‘worden ontheemd’. NSC’er Meyer echo’t dit idee: er is bij massa-immigratie ‘asymmetrie in de rechtsbescherming’. Er zou gekeken moeten worden met een sociaal-conservatieve bril, waarbij niet de rechten van het individu centraal staan, maar er veel meer oog is van die van de gemeenschap. Het is moeilijk te ontkennen dat de NSC-agenda uit de politieke mainstream wel erg naar rechts is opgeschoven.
Dan is er het panel met Van Dijk, Keijzer en Heutink, die allemaal hun eigen stokpaardjes berijden. Speyerbach is ook aangeschoven. Volop vragen uit de zaal, maar eentje ontbreekt: hoe is ooit het idee ontstaan dat minderheden tegen de meerderheid moeten worden beschermd? Waarom werd dat kennelijk in het verleden belangrijk gevonden? Waarom kan dat idee nu alsnog de prullenbak in? Het gaat er niet over.
Zo is er goed en slecht nieuws. Het goede nieuws is dat dit soort initiatieven er meestal na één bijeenkomst weer mee ophouden. Het slechte nieuws is dat dit soort ideeën dan weer snel onderdak vinden bij andere eendagsvliegen.
Reportages vanuit achterafzaaltjes, obscure debatcentra en stille wandelgangen: Chris Aalberts zoekt bewust de politieke plekken op waar de camera’s niet flitsen.
Live verslag doet hij op X en BlueSky via @ChrisIsErbij, in het weekend maakt hij hier de balans op van de politieke week.
Abonneer je op DieuwsNieuws om elk weekend Chris Was Erbij in de mailbox te ontvangen.
Zaaltjes afstruinen kost tijd: steun Chris zijn werk met een donatie!
Waar nooit iemand is, in de achterafzaaltjes en schuurtjes van Nederland maar ook Duitsland en de VS, is Chris. En meestal met helder, houtsnijdend en op zijn minst interessant commentaar. Die rondgang geeft - als ,,secondenwijzer van de geschiedenis'' - een heel wat scherper beeld van de samenleving dan menig deftig courantenartikel en is ruim voorbij de tokshow. Steun die man, hij is goud waard.
Ach gut, Andrea Speyerbach, vorig jaar zag ik haar in gesprek met Theodor (Holman) en Bart (Nijman): https://www.nijmansnieuwsbriefje.nl/p/andrea-speyerbach-over-democratie-en-migratieschade. Waar haar rechtszaak toen een hooguit sympathiek maar kansloos plan was, vind ik haar nu vooral sneu ('pathetic').
Ze had de steun van Wierd Duk, beweerde ze, en via hem van een aantal andere mensen, die overigens merendeels anoniem wilden blijven, waarmee de bewering dus meteen oncontroleerbaar is. Maar, zo moesten we van Andrea aannemen: er waren "donateurs, mensen van grote stichtingen […], mensen uit de academische wereld[…], individuen met een goede reputatie".
Dankzij Wierd en "weer een kringetje daaromheen en een kringetje dááromheen" had ze "een enorme aanzuigende kracht" opgemerkt die geleid had tot de vorming van een "denktank" waar men Andrea's 'zuiver filosofische' betoog kennelijk voor net zo onweerlegbaar en baanbrekend hield als Andrea zelf ook leek te geloven.
Afijn, nooit meer iets van vernomen, noch van Wierd's geestdrift voor Andrea's plannen en de verrichtingen van de denktank, noch van gestage geldstromen of openlijke steunbetuigingen van al die individuen met een goede reputatie uit de academische wereld.
Mijn indruk is dat alleen Michiel Lieuwma Andrea nog serieus neemt. Zo mocht zij n.a.v. de vrouwen-protestmars tegen een azc in Loosdrecht voor zijn microfoon leeglopen over de onheuse framing van rechts-conservatieve vrouwen door -- je raadt het al -- de gevestigde media. Wat een gedachtewisseling moest voorstellen, was niets anders dan volstrekt ongevaarlijk gebabbel van twee toch al gelijkgestemden. Niet te harden, vooral niet zodra 'denker' Lieuwma zich verliest in monologen die door moeten gaan voor filosofische beschouwingen maar vooral vermoeiende on-zinnen zijn.
Taalkundige Marc van Oostendorp die Lieuwma hierop bevroeg https://www.youtube.com/watch?v=7f6C8QLO9SU kreeg te horen dat hij de 'raadselen' die hem raken 'levendiger' kan 'scherpstellen' met zijn 'intuïtieve' manier van redeneren dan via essayistiek.
'Schoonpraten' noemt Lieuwma dat, een even hilarische als onheilspellende term: Lieuwma staart naar zijn navel, legt zijn oor te luisteren bij stemmen -- van zichzelf en anderen -- die hem toch al aangenaam voorkwamen, en houdt dat voor mentale hygiëne.
Andrea was voor mij al exit; Lieuwma is daar nu bij gekomen.