Wakker in Paraguay: onvrede als verdienmodel
Vastgoedversie van de FvD Maaltijdbox
Onlangs verscheen bij de VPRO (terug te zien via NPO Start) de documentaire-serie ‘Wakker in Paraguay’, waarin makers Gijs Swantee en Fleur Amesz Nederlanders volgen die zichzelf zien als ‘politiek vluchteling’ emigreren. Hoe ‘wakkere’ corona-complotdenkers en zelfs Holocaust-ontkenners een verdienmodel van vervreemding maken.
Niet alles kan vanachter de computer. Als journalist moet je mensen regelmatig even in de poppetjes van hun ogen aankijken, dus vorige week was ik in Nederland. Hoewel ik er niet aan moet dénken daar ooit weer te wonen, is het altijd heerlijk om familie en vrienden weer te zien. Om drop, gerookte makreel, bitterballen, frikandel speciaal en uiteraard een blauwe hap bij de toko naar binnen te werken. Soms kan ik mijn bezoek samen laten vallen met een goed concert in AFAS of Ziggo, dit keer had ik geluk om weer eens sneeuw onder mijn voeten te horen knerpen. Ik keer steevast voldaan terug met een tas vol verhalen, een koffer vol koffiebonen en de garantie dat bij de eerstvolgende surf-sessie de rits van mijn wetsuit wat minder soepel sluit.
Als je migreert, reageren veel Nederlanders een beetje alsof je het uitmaakt. ‘Waar zijn jullie nou precies voor weggevlucht uit Nederland?’, vroeg Telegraaf-verslaggever Wierd Duk ons twee jaar geleden aan de Portugese keukentafel. Mensen die vragen naar de redenen voor ons vertrek krijgen meestal een opsomming van wat we hier aantreffen: zon, goede surfgolven, lege stranden om de honden uit te laten, buurtrestaurantjes met vis die drie uur eerder nog een hartslag had, kappers waar je eerst een bakkie mee drinkt voor ze aan de slag gaan. Kortom: een langzamer leven en meer ruimte in ons hoofd. We zijn nergens vandaan gegaan, we gingen ergens naar toe, luidt het antwoord op de vraag van Wierd.
Een schril contrast met de migranten uit ‘Wakker in Paraguay’. De serie volgt Nederlanders die hun vertrouwen in de overheid volledig kwijt zijn en besluiten om te emigreren. Het wantrouwen zit dermate diep, dat ze zichzelf omschrijven als ‘politiek vluchteling’. Onder aansporing en met begeleiding van Jeroen Pols, voormalig XTC- en cokehandelaar en mede-oprichter van de actiegroep Viruswaarheid, kunnen ‘wakkere’ Nederlandse migranten een stuk land kopen. Tegen tamelijk Europese prijzen: de huizen moeten 190 duizend tot 260 duizend euro opleveren, leren we in de serie.
De documentaire verraadt een Forum voor Democratie-achtig verdienmodel: teleurstelling en vervreemding wordt uitgebuit voor commerciële doeleinden. Wat Thierry Baudet doet met boeken, scholen en maaltijdboxen, doet Pols met plotjes land en vastgoed in Paraguay.
Van bemoeizuchtige overblijfmoeder naar pedo-elite
De zorgen en irritaties van de potentiële en nieuwbakken Paraguayanen zijn niet geheel onterecht. Het gevoel continue ‘bekeken’ te worden bijvoorbeeld. Niet alleen hebben Nederlanders een ingebakken neiging alles ongevraagd te willen managen (‘Zo buuf, hegje wordt wel erg hoog hè?’), ook de overheid manifesteert zich regelmatig als een bemoeizuchtige overblijfmoeder (‘Vergeet u niet uw aangifte in te vullen voor datum X anders zijn wij genoodzaakt...’).
Je bent nooit alleen. Overal is altijd geluid om je heen. De donkere winters duren te lang en het vertrouwen in de politiek is momenteel niet eens groot genoeg om de illusie te kunnen koesteren dat er voor onze generatie veertigers nog een AOW’tje of fatsoenlijke bejaardenzorg bestaat.
Toch is er nog wel wat ruimte tussen ‘Nederland loopt vast in zijn eigen bureaucratie’ en ‘Nederland wordt bestuurd door een door Joden aangestuurde elite van pedo’s die chemtrails in de lucht spuiten en ons ziek maken met 5G ’. En dat is wat je diverse deelnemers in de VPRO-serie wel hardop hoort denken en letterlijk hoort zeggen.
Als journalist heb je beroepsmatig een gezond wantrouwen tegenover een overheid die liegt, draait en de kop in het zand steekt maar dat betekent niet dat de overheid over álles liegt, draait en de kop in het zand steekt. Overheden en politici zijn sowieso notoir slecht in dingen geheim houden, om de doodeenvoudige reden dat politiek mensenwerk is en mensen hun smoel niet kunnen houden. Wetenschapper David Robert Grimes ontwikkelde hiervoor een formule: hoe meer mensen betrokken zijn bij een samenzwering, des te sneller deze uitkomt. Grote complotten zijn statistisch gezien onmogelijk om geheim te houden.
Wanneer en hoe slaat begrijpelijke of terechte ergernis over bureaucratie of een onbetrouwbare overheid om in waanvoorstellingen over pedo-elites en chemtrails?
Uit Amerikaans onderzoek naar onder meer QAnon en corona-complotdenken (zie onder meer Douglas et al, 2017 en Van Prooien, 2018) blijken vooral mensen met persoonlijke tegenslag, zoals een echtscheiding, faillissement, ziekte, juridische strijd of verlies van status, vatbaarder voor (te) eenvoudige verklaringen. De in hun ogen onrechtvaardige situatie waar ze in zijn beland, is geen stom toeval maar gevolg van een corrupt systeem. Een andere gemene deler is sociale media waar - om de aandacht van gebruikers vast te houden - steeds extremere content wordt voorgeschoteld. Via diezelfde media kom je ook in aanraking met een gemeenschap die hetzelfde ‘ziet’, wat het gevoel geeft ergens bij te horen.
Exhibitionistisch en eenzaam
Wat opvalt bij de ‘wakkeren’ die het geluk in Paraguay beproeven, is de combinatie van exhibitionisme en eenzaamheid. We zien aspirant-migrant Carla strijdlustige memes op haar ramen plakken, waarachter je haar geestelijk ziet verkruimelen terwijl uit streams op haar smartphone de meest kwaadaardige complotten klinken. Vanuit de bovenmodale vinex-woonkamer zien we al in de eerste aflevering een anti-semitische meme en horen we over ‘de Rothschilds’ in combinatie met ‘elites die alles controleren’.
Carla heeft van alles te vertellen maar niemand om mee te praten. Wanneer een ambtenaar aan de telefoon oppert dat het misschien een idee is om in gesprek te gaan met haar buren over hun deurbelcamera’s, waar ze zich onprettig bij voelt, reageert ze als door een wesp gestoken: ‘Ja, met de hele buurt zeker!’
Toch willen de ‘wakkeren’ te pas en te onpas anderen laten weten hoe ‘wakker’ ze zijn. Alhoewel, de ene wakkere is de andere wakkere niet: ‘Nee, er is een verschil tussen ‘wakker’ en ‘bewust’,’ zo klinkt het.
Wel zijn ze het eens over ‘de elites’. Zo laat een van de migranten, Mart, een kaartje zien waarop 5G-masten rond 21:00 uur actief zijn, wanneer mensen TV kijken. Volgens hem het ‘bewijs dat de elites ons ziek willen maken’. De hete gecondenseerde waterdamp uit de straalmotoren van vliegtuigen zijn chemtrails: ‘de elites’ betalen piloten goud geld om vergif in de lucht te verspreiden, zo legt Mart zijn moeder uit.
De antisemitische aap komt al snel uit de mouw wanneer besproken wordt wie die elites zijn: de Joden:
Gepijnigd kijken de migranten naar de lucht. Boven Paraguay blijken ook vliegtuigen te vliegen: ‘Weet je wat chemtrails zijn?’, vragen ze de makelaar. Nee, dat weet ze niet. Lichte irritatie verpakt in een triomfantelijke toon: ‘Nou laat ik het anders formuleren: vind jij soms dat deze lucht er normaal uitziet?’
Tegelijkertijd zijn ze volledig geïsoleerd van hun omgeving. Niet alleen in Nederland, ook aan de andere kant van de plas. De makelaar die vragend ‘Ja…?’ antwoordt wanneer haar pinnig wordt gevraagd of de lucht er normaal uitziet, is direct afgeserveerd. Heb je er weer zo eentje die het niet snapt. Ondanks de maandelijkse barbecues die de wakkeren organiseren, die vooral lijken te bestaan uit ostentatief heel veel vlees eten alsof dat in Nederland niet zou kunnen, weet Mart het zeker: zijn poep ziet er al na twee dagen Paraguay veel gezonder uit!
Wanneer Carla ook eindelijk aankomt in Paraguay - in de slotaflevering - om te kijken of ze een huis gaat kopen tussen gelijkgestemden, valt op dat ze nog altijd dezelfde eenzame blik in haar ogen heeft, die ook tussen de palmbomen onafgebroken naar een telefoonscherm staren. De gouden regel van migreren lijkt ze te zijn vergeten: je neemt jezelf altijd mee.
De ‘inheemse’ bevolking
Dat laatste is deels de bedoeling: ze willen vooral zichzelf verhuizen naar een plek waar de overheid zo klein mogelijk is. Jeroen Pols waarschuwt nieuwkomers dat wonen tussen de ‘inheemse bevolking’ niet altijd goed gaat, al vermoed ik dat het vooral niet zo goed is voor zijn portemonnee wanneer migranten gaan wonen tussen de Paraguayanen, voor Paraguayaanse prijzen. Want waar sommige migranten enorme lappen grond bekijken voor kleine prijzen, verkoopt hij zijn kleine plotjes met nog te bouwen Nederlandse Vinexwijk-hutten juist voor het (drie)dubbele van die bedragen.
De ‘inheemse bevolking’ komt wel in beeld: als schoonmaker, kok, nanny of chauffeur. Sid Lukassen, ‘huisfilosoof’ van Forum voor Democratie en podcastmaker bij Ongehoord Nederland, blijkt ook naar Paraguay te zijn verkast en spreekt in een speech over de lokale bevolking als ‘mensen die impulsief denken en anders denken over de waarde van andermans tijd. Hopelijk, als er eenmaal meer Europeanen zijn, kunnen we een positieve invloed hebben op de mentaliteit en het gedrag’.
De ironie is dat op diezelfde bijeenkomst deze nieuwe kolonisten - die steevast klagen over de invloed van de islam in Nederland (‘Je ziet hier helemaal geen Arabieren hè?’, constateert een van hen opgewekt in een taxi) - zichzelf in Paraguay profileren als ‘migranten zoals we die in Nederland zo graag hadden gezien’. Weinig warme woorden voor de Paraguayanen, wel voor de ‘mooie blauwe ogen’ van een slager in een Duitse woongemeenschap: ‘heel Arisch’.
De ‘wakkere’ migranten blijken vooral halers, geen brengers. Zo zie ik Jeroen Pols niet - zoals bijvoorbeeld Nederlandse vastgoedondernemer Erik de Vlieger hier in de Algarve doet voor de Portugese markt - betaalbare en duurzame huizen bouwen voor jonge Paraguayaanse gezinnen. Er wordt niet gegeten, gesport en geleefd samen met en tussen de Paraguayanen. De enige interactie de we zien met een buurvrouw is om te vragen of ze misschien de voering in een jas kan vervangen, terwijl het internet voor Google Translate - toch jammer dat gebrek aan 5G-dekking - het af laat weten (‘kwantie koestas?’).
De desinteresse in de mensen, de geschiedenis en cultuur van het land overheerst. Sterker nog, een gezin dat overweegt om naar Paraguay te verhuizen (zodat hun zoons ‘niet naar het Oekraïnse front’ hoeven) komen er ter plekke achter dat het meest bloederige conflict van Zuid-Amerika plaatsvond in… Paraguay! Meer dan tachtig procent van de mannelijke bevolking vond de dood in de Paraguayaanse oorlog (1864-1870), waaronder een flink aandeel kindsoldaten. Ook kent het land nog steeds een dienstplicht voor jonge mannen vanaf 18 jaar en - zo leren de Nederlanders verschrikt tijdens de Spaanse les - had ook Paraguay lockdowns tijdens corona. Heel veel mensen blijken zelfs gevaccineerd!
Mart, die al in Paraguay woont, tettert door de telefoon dat hij er niet aan moet dénken om tussen Paraguayanen te wonen: ze praten luid en de waakhonden maken ‘s nachts herrie. Nee, liever wil hij een gemeenschap met een zichtbare verdedigingslinie. Een gemeenschap die hij na maanden zoeken nog steeds niet heeft gevonden. Andere migranten zien we op zoek gaan naar wapens en bewakingscamera’s, want voor je het weet wordt je beroofd door locals.
Extremisten hebben altijd een vijand nodig. Zonder het juk van de Nederlandse ‘elites’ ontstaat in Paraguay een gat dat moet worden opgevuld met de dreiging van luidruchtige en op voorhand criminele Paraguayanen, ‘chemtrails’ die bewijzen dat ze nooit helemaal veilig zijn, of andere wakkeren die toch niet wakker genoeg blijken. In combinatie met de haast socialistisch georganiseerde leefgemeenschappen kan deze mini-revolutie haast niet anders dan de eigen kinderen opeten.
Cashen in het konijnenhol
Tot die tijd wordt er geld mee verdiend, op een manier die doet denken aan het businessmodel van Forum voor Democratie. Het wantrouwen tegen ‘elites’ en ‘globalisten’, waarbij slinks wordt verwezen naar de Joden als boosdoeners, doet denken aan deze partij die - dankzij de PVV-implosie - inmiddels op 14 zetels peilt.
De burgerlijke onvrede is groot, het geheugen kort. Echtgenoot Bart Nijman schreef in 2021 op GeenStijl een essay over het antisemitisme van Thierry Baudet, waarbij voor het eerst mensen uit onder meer diens directe (Leidse) omgeving on the record hun ervaringen deelden. Dat het geen beschuldigingen waren op basis van linkse vermoedens maar getuigenissen uit fatsoenlijke rechtse kringen kwam hard aan: 4Chan JFvD’’ertjes joegen vervolgens op ons adres en dreigden onze hond Smuk te vergiftigen.
Het essay loog er dan ook niet om: zo vertelde bijvoorbeeld arabiste Machteld Allan hoe Baudet uit het niets tegen haar zei dat ‘de Tweede Wereldoorlog een oorlog was tussen Duitsers en Joden, die de Joden hebben gewonnen’. Filosoof Bas van Bommel, ooit Baudets beste vriend, herinnerde hoe Baudet de Joden binnen een ‘blanke beschaving’ een ‘parasitaire cultuur’ noemde, ‘die nog steeds op belangrijke posities hun macht en invloed uitoefenen’. Dit werd aangevuld met de bewering dat ‘Hitler gelijk had’ terwijl hij zich afvroeg of die Holocaust wel echt gebeurd was.
Uitspraken van die aard deed Baudet ook ten overstaan van conservatief denker Douglas Murray, die daarop direct de vriendschap verbrak. Dit staat nog los van de antisemitische appgroepen, de jeugdkampen in de Ardennen vol ‘ironische’ nazi-verwijzingen en het totale gebrek aan interne schoonmaak sindsdien.
Het is immers diezelfde interne kliek die veel te goed verdient aan het Renaissance Instituut (een soort kinderdagverblijf voor Paul CIiteur), maaltijdboxen (met Japanse noedels en allerlei buitenlandse producten waar geen Nederlandse boer rijker van wordt, maar vooruit), merchandising, premium lidmaatschappen, een eigen uitgeverij vol boeken van Baudet zelf en donaties die ondoorzichtig worden beheerd.
Zowel Baudet als Pols poeren in de pijn van legitieme zorgen (zoals gevolgen voor sociale voorzieningen door immigratie, toenemende bureaucratie en verlies van gemeenschapszin) maar jagen mensen het konijnenhol van extremisme in terwijl (en misschien wel: juist omdat) ze er geld aan verdienen.
De weg door het online konijnenhol is een trein naar het Oosten. Want niet alleen ontkennen de gebroeders Willem en Jan Engel en Jeroen Pols in hun podcast doodleuk de Holocaust (vermomd als ‘is het wel echt gebeurd?’-vraag), ook gaat Jan Engel in de documentairereeks samen met Sid Lukassen op zoek naar het naziverleden van Hohenau, de Duits-Paraguayaanse gemeenschap waar veel wakkeren zich gevestigd hebben.
Volgens het heerschap zijn ze hiermee ‘geframed’ door ‘Gijs van de NPO’, maar het is toch echt Jan Engel zelf die een shirt met het embleem van de 7e Pantserdivisie van de Wehrmacht (de “Gespenster-Division”) aantrok voor deze scenes. Daarnaast was het ook niet de VPRO die Engel ertoe bewoog om een bakkerijtje op te zetten in een ‘historisch pand’, waar naar verluidt Joseph Mengele ooit ondergedoken heeft gezeten.
Baudet verkoopt maaltijdboxen aan mensen die geloven in zijn ‘Great Reset’ verhaal, Pols verkoopt Paraguayaanse plotjes aan mensen die de invloed van Big Pharma vrezen en zich soms afvragen of die hele Holocaust wel ooit is gebeurd.
Zowel de FvD-stemmer als de wakkere Paraguay-migrant vlucht reactief weg, gedreven door wrok. De migranten gaan ‘weg van Nederland’ en zijn niet per se bezig een leven op te bouwen in Paraguay. Ze worden juist expliciet gedefinieerd door wat ze achter zich laten en kunnen daarom Nederland niet loslaten. Resultaat: ze zitten alsnog in Paraguay achter de social media-schermpjes en hebben YouTube-kanalen over hoe verschrikkelijk Nederland is.
In Nederland zelf zie je momenteel PVV-stemmers hun heil zoeken bij FvD omdat ze boos zijn op het politieke establishment en teleurgesteld zijn in de onvervulde politieke beloften van Geert Wilders. Beide groepen worden gedefinieerd door hun woede en onvrede, en minder door wat voor nieuws ze zouden willen opbouwen.
Kiezers die bereid zijn virulent antisemitisme door de vingers te zien zolang hun particuliere onvrede en woede wordt erkend, zijn kiezers die het normaliseren van Jodenhaat kunnen billijken zolang het hun eigen onvrede legitimeert. Jarenlang kwam de meest uitgesproken steun voor Israël van rechts - van PVV tot VVD en CDA - terwijl links vaak kritischer was. Maar nu veertien zetels - ruim een miljoen kiezers - bereid lijken op een openlijk antisemitische partij te stemmen, is de vraag in hoeverre hun pro-Israël-standpunt vooral instrumenteel was: een manier om zich af te zetten tegen de islam en de ‘linkse elite’, maar niet uit werkelijke zorg om bijvoorbeeld de genocidale agenda van Hamas richting het Joodse volk.
Maar je kunt als rechtse kiezer natuurlijk niet GroenLinks beschuldigen van antisemitisme en tegelijkertijd een stem op Forum voor Democratie overwegen.
Het feit dat in 2026 een partij met openlijk nazi-geflirt kan rekenen op ruime dubbele cijfers aan zetels en dat antisemitische complotdenkers een verdienmodel kunnen optuigen in Paraguay (of all places), toont aan hoe gevaarlijk dicht we bij het punt komen waar Jodenhaat niet eens meer hoeft te worden witgewassen als ironische of reactionaire retoriek, maar domweg 'slechts een gewone politieke mening' wordt. Eentje waar je onbezorgd op kunt stemmen…
Deze artikelen zijn gratis te lezen, maar niet gratis te maken.
Steun mijn werk en schrijf je in, deel het artikel of overweeg een betaald lidmaatschap. Ook deze High Risk Player doet aan donatiemodellen dus een kleine bijdrage als blijk van waardering is altijd welkom!
Afdoende lijkt me, Dieuwertje. Ach, iedereen vliegt hier - te Nederland - regelmatig iets ,,naar de keel''. Maar waarom je je vervolgens in - of all places - Paraguay weer door Nederlanders en Vlamingen ,,naar de keel'' laat vliegen is voor mij een raadsel.
Het is niet de eerste en ook niet de laatste kolonie van luchtfietsers. Heeft het management al bepaald dat de vrouwen onder de 25 exclusief ter beschiking aan het management staan? En dat vrouwen boven die leeftijd vooral geschikt zijn voor dweilen met de kont omhoog? Het is wachten op een aartsengel die openbaringen influistert en de herrijzenis van wat doden. Overigens in Paraguay woont een grote Mennonieten gemeenschap, oorspronkelijk afkomstig uit de Polen, Litouwen en Wit-Rusland die daar ook een soort eigen staat hebben gesticht. Een soort Amish met een voorliefde voor barbecue.