Het kan snel gaan. Anderhalve week geleden had nog niemand van Wij willen groei (WWG) gehoord, donderdagavond staan er volgens de organisatie 300 mensen in B. in Amsterdam.

Matthijs van de Burgwal kijkt tevreden om zich heen: dit is de lancering van zijn nieuwe beweging die Nederland op het pad richting meer economische groei moet zetten. Volop interesse: de zaal is uitverkocht en er zijn naar verluid leden langsgekomen van diverse politieke partijen. Alleen de journalistiek laat het afweten: in Den Haag zijn urgentere zaken.

Van de Burgwal, zo vertelt hij op het podium, heeft zijn baan opgezegd om WWG te beginnen. Hij herhaalt die woorden nog eens twee keer. Dit zinnetje is een belangrijk signaal naar zijn oude werkgever: de initiatiefnemer was tot voor kort hoofd strategie van de VVD. Zo maakt Van de Burgwal het moeilijk deze hele beweging niet te zien als een frontale aanval op die partij. Die werkt vanuit de regering kennelijk al zo’n ruim vijftien jaar onvoldoende aan groei. Qua partijpolitiek profiel is de VVD in de zaal ruim vertegenwoordigd.

De organisatie stuurde vooraf veel e-mails, alsof men bang was dat mensen niet zouden komen opdagen. Er komen erg interessante mensen, lezen we: ‘founders, investeerders, developers, ingenieurs en studenten’. De aanwezigen krijgen een tasje met een boekje en een pet. Er blijven er opvallend veel op een tafel liggen. Zo laadt men de verdenking op zich dat hier toch niet helemaal 300 mensen zijn, maar eerder honderd minder. Dat mag de pret niet drukken: er is bier en er zijn bitterballen. Het moet wel een beetje op de VVD blijven lijken.

Krimpende koek

Wat wil deze nieuwe beweging? Van de Burgwal houdt een toespraak. Wat niet groeit, sterft af, zo houdt hij de zaal voor. Landen die niet genoeg groeien raken achterop. Dat is overduidelijk in Nederland het geval en daarom maakt hij zich zorgen. Nederland daalt op internationale lijstjes, de Rotterdamse haven raakt zijn positie kwijt, er wordt steeds minder gebouwd en startups groeien hier minder vaak door dan in het buitenland. De energie is duur en ondertussen storten we onze gasputten in Groningen vol beton.

De politiek zit vast, denkt Van de Burgwal. Er zijn ‘gevechtjes om de krimpende koek’. Er zou veel meer ambitie moeten zijn. Bij meer groei is het makkelijker te investeren in zaken als zorg, onderwijs, groen en infrastructuur. Mensen zullen bij groei simpelweg meer te besteden hebben. We kunnen dan de investeringen in defensie ook veel gemakkelijker ophoesten. Van de Burgwal ziet in de praktijk echter alleen maar obstakels. Het woord groei lijkt simpelweg taboe te zijn geworden.

Groei heeft geen stem het debat, denkt de initiatiefnemer. Er zijn vooral stemmen tegen groei: er is verzet tegen hervormingen, tegen stroomkabels, tegen infrastructuurprojecten en tegen kerncentrales. Dat groei geen stem heeft, zie je terug in het beleid. Er zij heel veel regels, of het nou gaat om startups, duurzaamheid of diversiteit. Dit maakt alles traag en duur. Wist u dat de bouw van de Afsluitdijk korter heeft geduurd dan de huidige renovatie? Het zegt alles over hoe Nederland zichzelf nu organiseert, houdt de initiatiefnemer de zaal voor.

Blinde vlekken

De overheid is niet klaar voor de veranderingen die op ons afkomen, denkt Van de Burgwal. De politiek gaat dit niet oplossen want men zit in de modus van behouden wat we hebben, niet die van groei. Elke partij heeft een eigen blinde vlek die maakt dat er geen oplossing komt. Daarom moeten veranderingen niet van partijen komen maar van buiten de politiek. Daarom is er nu WWG, waarvoor Van de Burgwal zijn baan heeft opgezegd, herhaalt hij nog maar eens. Vandaag begint de verandering.

Deze beweging moet ‘deze revolutie van overvloed’ dichterbij gaan brengen, horen we Van de Burgwal zeggen. WWG gaat plannen maken om de economie weer te laten groeien. Er komen hackatons. Er moeten bijvoorbeeld plannen komen voor een ander belastingstelsel. De beweging gaat daarnaast campagnes voeren om groei weer op de politieke agenda te krijgen. Het enige wat er nodig is, is een hoop geld. Subsidie krijgt WWG niet, dus daarom moeten de aanwezigen vooral gul doneren.

Van de Burgwal heeft zijn huiswerk gedaan: er bestaat al twee jaar een soortgelijk initiatief in Groot-Brittannië. Het heeft best wat succes met het aandragen van nieuwe plannen en ideeën. We luisteren via een video-verbinding naar Lawrence Newport, de voorman van Looking for growth. Ook in Groot-Brittannië is er economische stagnatie en daarom doet Newports beweging pogingen om de mindset te veranderen. We horen wat voorbeelden dat er ook daadwerkelijk stappen zijn gezet.

Visie op rechts

Er is een programma van anderhalf uur met onder meer een panel. De moderator is Jort Kelder, die meldt dat het om een a-politiek initiatief gaat en dat hij er belangeloos aan meewerkt. Onwillekeurig vraag je je af wat het nut ervan zou kunnen zijn. Laten we beginnen bij de positieve observatie van een van de aanwezigen achterin de zaal: economische groei is positief omdat het zaken mogelijk maakt. In Nederland staat dit thema helemaal niet op de politieke agenda en gaat het soms zelfs over degrowth.

Rechtse partijen zijn in Nederland nogal voorspelbaar, zegt de man achterin de zaal. Ze klagen de hele tijd en zeggen vervolgens dat migratie kut is. Je kunt heel veel partijen op deze manier beschrijven: VVD, JA21, BBB, PVV, FvD en Mona Keijzer. Op al te veel visie kun je ze niet betrappen en als die er al is, gaat die eerder over cultuur dan over economie. Groei is geen thema, al zal men dat zelf ongetwijfeld ontkennen. Van de Burgwal heeft wat dat betreft gelijk: Nederland zit ‘in de behoud-modus’.

Deze bijeenkomst doet alsof groei een thema is voor alle politieke partijen, maar het klopt natuurlijk niet. Dit thema is rechts en zo hoor je continu een impliciete sneer naar de VVD. Na vijftien jaar liberale regeringsdeelname is er een noodplan voor de infrastructuur nodig, want de liberalen snappen niet eens dat bestaande wegen en bruggen onderhoud behoeven. Zelfs ‘de behoud-modus’ is te veel gevraagd, laat staan dat de VVD met daadwerkelijk ambitieuze economische plannen komt.

Luisteren?

Zo bezien is het probleem van dit initiatief niet of groei een goed plan is of niet. De vraag is vooral of iemand naar dit initiatief wil luisteren. Zomaar een idee: bijna alle partijen hebben een eigen wetenschappelijke denktank die met subsidie overeind wordt gehouden. Daar zijn mensen in dienst en die hebben alle tijd om in de luwte ambitieuze voorstellen te ontwikkelen en die van een goede onderbouwing te voorzien. Dat is min of meer wat WWG ook wil gaan doen, maar dan zonder subsidie. En dan hebben we het nog niet gehad over het bestaan van VNO-NCW.

Dat WWG voor een grotere financiële en organisatorische uitdaging staat dan allerlei bestaande clubjes moge duidelijk zijn, maar dat is niet het belangrijkste. Partijen luisteren nu al niet naar hun eigen denktanks, dus waarom zouden ze dat wel doen bij een beweging van buitenstaanders

? Onwillekeurig denk je terug aan FvD, die ooit als denktank begon en dacht via die weg andere partijen te kunnen beïnvloeden. Die invloed was nul en de inkomsten ook, waarmee de overstap naar een politieke partij snel was gemaakt.

Zou het WWG beter vergaan? ‘Jullie krijgen allemaal e-mail’, roept Van de Burgwal. We mogen ons opgeven als vrijwilliger of natuurlijk als donateur. Er klinkt wat applaus. Of de aanwezigen echt bij willen dragen aan de beweging is onduidelijk, hoe hard de initiatiefnemer ook roept dat de zaal ‘de beweging is’. Kelder vraagt wie er in de zaal echt ‘spulletjes’ maken. Er gaan zo’n tien handen omhoog. Zomaar een gedachte: we staan hier toch weer met hetzelfde volk van consultants en beleidsadviseurs die het woord ondernemen niet eens kunnen spellen.

Van de Burgwal krijgt het nog druk.

Doneer een € aan de X!

Verder is alle schwung uit de VVD, blijft D66 zichzelf op een kinderlijke manier positioneren tegenover Wilders en stopt het halve Mediapark met zelfstandig denken zodra ze het woord “mensenrechten” horen. Komt dat door de ophef-invloed van sociale media, die een veel te groot gewicht op de talkshow-schaal drukken?

We gaan ook nog even uit onze comfortzone door het onderwerp SUZAN & FREEK te bespreken (cc ). Veel luisterplezier met aflevering twee van de X! Factor met Ton F. van Dijk en uw kersverse tot podcast bekeerde DieuwsNieuws!

Halloween! Horrorverhaal over een herdershond

Twee weken geleden adopteerden wij buurtboef Bob. Een hond adopteren is een beetje zoals een tweedehands auto kopen: als je eenmaal de motorkap opengooit, springen allerlei schroeven in de rondte en zie je toch van alles sputteren en pruttelen.

Het was feest voor Bob de Herder toen hij bij ons binnenkwam. Hij bleek intens gelukkig te worden van het strand en zijn ogen veranderen in glanzende zwarte XTC-schoteltjes zodra hij de clicker te voorschijn ziet komen.

Voor iemand die Japanse rassen (shiba’s en akita’s) is gewend, is het trainen van een herder een hele nieuwe ervaring. Waar ik mijn andere honden continue moe(s)t overtuigen dat naar mij luisteren hen een direct voordeel oplevert (dus eigenlijk de gehoorzaming in moest luizen), blijken herders simpelweg hysterisch blij te worden van het idee dat ze iets goeds doen.

Bob leert graag en dus razendsnel. Zijn eerste autoritje ontspoorde in een paniekerige herder die tijdens het rijden zijn 32 kg (en dan is hij nog acht kilo te licht) op schoot probeerde te planten. Maar binnen een paar dagen springt hij netjes in de achterbak en blijft zitten totdat hij te horen krijgt dat hij eruit mag (in plaats van zijn hoofd als stormram te gebruiken zodra hij een deurklik hoort). Wanneer ik mijn schoenen pak, gaat hij al parmantig zitten om aangelijnd te worden - zijn lompe staart met een a-ritmische anticipatiezwiep tegen de muur (pok, pok, pok). Slapen binnenshuis blijkt ook geen probleem. Hij doet het veel en ook graag tussen de wandelrondes door.

Zelfs bij de dierenarts viel zijn leergierigheid op. Waar we hem de eerste keer met drie man sterk op de weegschaal moesten krijgen, was de tweede keer het volgen van een hand met gedroogde kip al voldoende.

Helaas viel wel meer op bij de dierenarts: Bob heeft hartwormen en (waarschijnlijk) ook leishmania, een nare eencellige bloedparasiet. Beide parasieten komen vooral voor in Zuid-Europa en worden verspreid via muggen en zandvliegen. De hartworm bestrijden is op dit moment eerste prioriteit: de larven kunnen uitgroeien tot wormen van tientallen centimeters lang (ieuw), die vooral in de longslagaders en hart leven.

Het behandeltraject is alleen, zo waarschuwde de dierenarts, muito longo e muito chato (heel lang en heel stom). Deze week zijn we begonnen met antibiotica om de bacteriën die in de hartwormen leven aan te pakken en de volwassen wormen alvast te verzwakken. Ook heeft hij een eerste ontworming gehad tegen de larven, ivermectine. De dierenarts grapte erbij dat het echt alleen voor Bob was en ik het niet kon gebruiken tegen corona.

Het aanrecht staat nu vol met allerlei doosjes pillen. Om te voorkomen dat de restjes dode larven ontstekingsreacties veroorzaken, krijgt Bob prednison. Dus slobbert hij de drinkbakken minimaal vier keer per dag leeg en moet daardoor ook ‘s nachts twee keer eruit.

Over twee maanden, vlak voor kerst, krijgt hij zijn eerste injectie om de volwassen hartwormen te killen. De maand erop nog eens twee extra injecties binnen 24 uur. De meest spannende periode, want dode volwassen wormen zijn groter dan de hartlarven die we nu in de beginfase behandelen. Al het dode spul moet door het lichaam zelf worden opgeruimd en afgevoerd. Grotere wormen vormen ook grotere brokken die de de bloedsomloop (in hart en longen) kunnen blokkeren.

Om het afvoeren van de dode parasieten zo rustig mogelijk te laten verlopen, moet Bob (als bijna driejarige, zeer speelse herder) zo rustig mogelijk worden gehouden. Tot half april zit hij verplicht aan de lijn: niet rennen, niet wild spelen en dus helaas geen lange wandelingen.

Balen, want zijn GPS-trackertje lag al klaar voor een winter lang banjeren door bossen, hiken in de heuvels en razen over lege stranden. De hondenschool kan hij voorlopig ook wel vergeten, de ballen en frisbees zijn opgeborgen en ik zal hem ook maar niet meenemen met fietsen door de Ria Formosa.

Tweedehondsmodel

Het is, zo weten wij na drie geadopteerde honden, inherent aan het tweedehondsmodel. Adoptiehonden komen altijd met gebreken, gebruikssporen, achterstallig onderhoud en rare eigenaardigheden waarvan je denkt: hoezo is dit de vorige eigenaar nooit opgevallen?

Zeker wanneer honden worden aangeboden via een asiel, gastgezin of een stichting van kruidenvrouwtjes vol goed bedoelingen die ondertussen - blijkens het regelmatig terugkerende advies om ‘bachbloesem te proberen’ - geen idéé hebben waar ze mee bezig zijn.

Ondanks alle goede dierenbedoelingen ten spijt kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat adoptiehonden opzettelijk mooier worden omschreven om te voorkomen dat toekomstige eigenaren precies weten waar ze aan beginnen:

In het geval van Bob deden de vorige eigenaren - bij het horen van het nieuws dat hun voormalige herder dankzij achterstallig onderhoud momenteel solliciteert voor de rol van ‘wolfdog’ in de remake van The Thing - een sociaal verplichte ‘grutjes, hoe kan dat nou’-hand voor de mond.

Een hond die 8 kilo te licht is, snel hijgt na inspanning en ondanks ontvlooiing last heeft van jeuk en rare huidplekjes, is misschien het best te vergelijken met de verdroogde rubbers in de twintig jaar oude auto. Je voelt ook zonder monteursdiploma aan je theewater dat als je de motorkap openklapt, je daarmee ook de poeplap moet trekken, dus dan is vaak een combinatie van negeren en de boel op AutoScout zetten een goede optie.

BIG PHARMA VOOR BOB

Een hondenleven redden

Mijn man waarschuwde al dat ik niet wist waar ik aan begon, en daar heeft hij gelijk in. Tegelijkertijd zou ik het evengoed hebben gedaan als ik wel precies had geweten waar ik aan begon.

Sterker nog, als ik wist dat hij hartworm onder de leden had, was ik misschien zelfs eerder tot actie over gegaan. Zeker omdat verschillende buurvrouwen wisten te vertellen dat de vorige herder (die het terrein van de buren bewaakte aan een touw aan dezelfde boom) binnen twee jaar was doorgedraaid en in het derde jaar is overleden. Aan hartworm?

Nu had ik bij Bob al het idee dat we er geestelijk op tijd bij waren (een permanent overprikkelde hond zonder houvast kan omslaan naar een gefrustreerde hond en vanuit daar is de overstap naar een ronduit agressieve hond zo gemaakt), maar nu zijn we ook op tijd om de farmaceutische (Hup Big Pharma!) vlammenwerper op de wormen te zetten die - als een stel ongure uitvreters - zijn organen behandelen als kraakpand.

Deze zes maanden gaan we gebruiken om van Bob een modelhond aan de lijn te maken. We kunnen die clickertraining ook zelf geven. Momenteel is hij op ‘basiscursus’ in een lokaal stadspark: elke dag zijn we er rond zonsopgang, als het nog rustig is, om te oefenen met andere honden en hardlopers. Als dat beter gaat mag hij promoveren naar een later, drukker, moment. Wanneer hij daar zijn zelfverzonnen diploma voor heeft behaald, mag hij mee naar het dorp om op een rustig terras een bak water (voor ons: koffie) te drinken. Daarna een winkel. Een drukkere straat. Het buurtrestaurant tijdens een drukke zondagmiddaglunch.

Want net zoals er onverwachte tegenvallers zijn, zijn er ook onverwachte meevallers.

Bob heeft als buitenhond, vaak vastgebonden aan een boom, nooit echt goed kunnen slapen en heeft ontdekt dat het hier binnen op een tapijtje goed toeven is. Hoe overzichtelijker zijn dagen zijn (drie keer per dag eruit met training, daarna eten, daarna tukken) des te rustiger hij is en des te meer hij slaapt. Eigenlijk vindt hij het helemaal niet zo erg, aan de lijn. Er zit immers een menselijke kip-en-complimentjes-dispenser aan vast, in plaats van een boom, dus dat is sowieso een hele verbetering.

Hij is nog wel veel te mager maar omdat hij geen troep meer van straat eet en eindelijk een beetje normaal voer krijgt, voelt zijn vacht al tien keer zo zacht. Ik verwacht veel fluffy floof zodra alle parasieten zijn afgemaakt.

Bica de Shiba, wier bijnaam in de hondenopvang ‘Bica de Antisociale Shiba’ is wegens haar totale desinteresse in (tot ronduit intense afkeer van) andere honden, speelt elke ochtend in het park even met Bob. Ze gaat zelfs uit zichzelf bij hem in de buurt liggen. We hoeven ze dus niet apart te houden (en te gaan klooien met compartimentalisering in verschillende kamers), terwijl we Bob leren om alleen thuis te blijven. #Winning

Vooralsnog staat Bob op de brug met de motorkap wagenwijd open, maar met een beetje geluk kan die klep vanaf half april weer dicht en kunnen we eindelijk eens kijken wat er gebeurt als je bij dit tweedehondsmodel herder het gaspedaal intrapt.

BROKKEN VOOR BOB

Een aankondiging op de website van de Universiteit Utrecht.

‘Hoop, boosheid of empathie: emoties zijn onmisbaar in een democratie. Maar de afgelopen decennia zijn ze een steeds grotere rol gaan spelen. Onderbuikgevoelens domineren het publieke debat en feiten doen er minder toe. Hoeveel emotie kan onze democratie hebben? En wat als kiezers en politici geen gedeelde waarheid meer hebben?’

Maandagavond spreken drie wetenschappers in de Utrechtse bibliotheek over emoties in de politiek: filosoof Jeroen de Ridder (VU), cultuurhistoricus Devin Vartija (UU) en communicatiewetenschapper Bert Bakker (UvA). Een mooie gelegenheid om meer te weten te komen over de voor- en nadelen van emoties in het politieke domein. Er sluimert op de achtergrond echter een probleem: kun je dit onderwerp tegenwoordig nog wel op een neutrale manier bespreken?

Misschien is Utrecht sowieso niet de beste plek voor dit gesprek. Dit is een van de meest linkse steden van het land en we zitten in een bibliotheek waar we worden gestimuleerd een boek te kopen over de crisis in de democratie. De avond is onderdeel van een serie over de democratie die onder druk zou staan. Er is een avond geweest over de opkomst van radicaal rechts en er was er eentje over het wantrouwen in elites. De onderliggende boodschap is nauwelijks te missen.

Onderbuikgevoelens

Niemand zegt het, maar je krijgt toch al snel de indruk dat deze avond niet in algemene zin over emoties gaat, maar over emoties die samenhangen met steun aan partijen waar men in Utrecht niet al te veel van moet hebben. Anders zou het in de aankondiging niet over ‘onderbuikgevoelens’ gaan. Die zijn per definitie rechts. Ook het idee dat er geen gedeelde waarheid zou zijn, wijst in die richting: als men van mening verschilt over het klimaat, vindt links sowieso dat men gelijk heeft en rechts fout zit.

De zaal zit afgeladen vol met ruim honderd mensen. De drie sprekers worden met hun titel aangekondigd en beschikken allemaal over een imposant CV. De moderator begint al snel over de onderbuikgevoelens. Politici doen daaraan mee en feiten doen er steeds minder toe. Op de achtergrond verschijnt een foto met een man met de tekst ‘genoeg’. Bakker erkent dat er ‘boze burgers’ bestaan. Die emoties mogen er volgens hem zijn. Als je die emoties uitzet, komt de ratio heus niet zomaar terug.

Emoties zijn nodig om actief te worden, denkt Bakker. Dat is goed als je verandering wilt zoals bij zwarte piet en vrouwenrechten. Een probleem is wel emoties te herkennen. Politiek is vaak abstract dus wat moet je dan precies voelen? De Ridder vraagt zich af of emoties passend zijn bij de situatie. Wie dat bepaalt wordt niet duidelijk. Later zegt hij dat emoties heftiger worden als je het idee hebt dat je niet wordt begrepen. Interessant, want in Utrecht begrijpt men PVV-stemmers in de regel niet.

Identiteitsgeladen vraagstukken

Rede en emotie zijn geen tegenpolen, zegt Vartija. We horen dat er een artikel in De Groene heeft gestaan dat mensen niet altijd weten wat ze moeten voelen en dat ze dan naar anderen kijken. Bakker denkt dat je dan naar allerlei mensen kunt kijken op sociale media, maar ook naar je oom op een verjaardag. De Ridder denkt dat versterkende algoritmes op sociale media hier een rol bij kunnen spelen. Op zich kun je met sociale media ook iets anders doen: je kunt ook juist op zoek gaan naar meningen van andersdenkenden.

De moderator wil weten wat de rol van feiten is als de nadruk erg op emoties ligt. De Ridder vraagt zich af of emoties passen bij wat er aan de hand is. Je moet naar de feiten blijven kijken, bijvoorbeeld als je boos bent over de komst van een azc. Dan moet je daar vragen over stellen en informatie zoeken. Bakker denkt dat je ook op zoek kunt gaan naar feiten die bij je mening passen en die zijn op sociale media altijd wel te vinden. Dit geldt vooral bij ‘identiteitsgeladen vraagstukken.’ Brexit is een voorbeeld.

De moderator denkt dat je langs elkaar heen kunt gaan praten als iedereen andere feiten aanhaalt. Bakker denkt dat het soms inderdaad niet helpt om honderden rapporten aan te halen. Gelukkig zijn er maar weinig mensen die er zo geharnast in zitten. Als iemand in de loopgraven zit, heeft het geen zin om te proberen iemand te overtuigen. De Ridder praat er nu over dat een gesprek therapeutisch kan zijn omdat je dan probeert iemand los te weken van een bepaald standpunt.

Groepsemoties

Een man in de zaal wil weten of er ook zoiets bestaat als groepsemotie. Bakker ziet dat fenomeen in voetbalstadions en bij protesten: dan is er een soort emotionele energie waardoor mensen worden meegenomen. Emotie is meer dan iets puur individueels. Een man vindt dat ratio en emotie deze avond wel erg als een tegenstelling worden gepresenteerd. Een andere man begint mislukte rechtse bewegingen op te sommen. Dat kan toch alleen maar emotie zijn en geen ratio?

Opeens verandert de toon: volgens Bakker kan er sprake zijn van oprechte teleurstelling over een bepaalde beweging. Dat is niet irrationeel: de politiek levert regelmatig niet. De Ridder vindt het na het kabinet-Schoof rationeel om geen PVV meer te stemmen. Hij vindt het ook niet zo gek dat er onvrede is. Er is veel onmacht omdat er op allerlei dossiers geen vooruitgang lijkt te zijn. Dat is heel breed van stikstof tot bestaanszekerheid. En inderdaad, ook migratie is een voorbeeld.

Zo blijf je na deze avond in verwarring achter. Het is verleidelijk te denken dat dit ergens in het onbewuste een litanie tegen PVV-stemmers was die alleen maar emotioneel zitten te doen en de ratio uit het oog zijn verloren. Dat is uiteindelijk toch niet helemaal waar: ook de wetenschap erkent dat de politiek niet voor PVV-stemmers levert en dat daarmee een grond bestaat voor onvrede. Deze burgers worden vaak niet begrepen en dat maakt ze alleen maar bozer. Een vicieuze cirkel van heb ik jou daar.

Misschien toch maar eens een poging doen ze beter te begrijpen dan.

CHRIS AALBERTS

Als het gaat over Defensie zijn er al een paar hele goede podcasts van mensen met nog véél meer verstand van zaken (zoals Scherpschutters en de NLDA Podcast), en als het gaat over nieuws zijn er juist teveel podcasts van mensen met te weinig verstand van zaken.

Daar ben ik er zelf eentje van. Toen ik nog in Nederland woonde werd ik vaak uitgenodigd voor Mediaforum op NPO Radio 1 of allerhande talkshows. Vooral bij media beschouwende programma’s word je geacht overal een mening over te hebben. Die heb ik niet altijd. Hoezo moet ik een mening hebben over vijftien (door een redactie geselecteerde) nieuwsfeiten waarvan doorgaans de helft volledig aan mij voorbij zijn gegaan? Als je dan vervolgens zegt ‘hier weet ik te weinig vanaf’ wordt je weggezet als een vrouw die te bescheiden is. Alsof de zombie-invasie van brabbelende borrelboomers in het Hilversumse duidingscircuit iets is om naar te willen streven (Pieter Cobelens is not something I aspire to).

Regelmatig is een onderwerp gewoon te lastig. Allerlei haken en ogen. Andere keren is een ophef botweg niet interessant, heb ik er zelf te weinig over nagedacht of over gelezen. In Hilversum maakt dat laatste overigens niet veel uit. Doorgaans hebben ze tijdens de redactievergadering al bedacht wat Expert A versus Expert B aan tafel moet gaan zeggen (letterlijke : ‘Wil jij het opnemen voor Donald Trump bij ons aan tafel?’) en wordt je feitelijk gevraagd om als circusaapje een rondje in de ring te rennen. Kortom: een prettige bijwerking van het verhuizen naar Portugal was ook het verdwijnen uit het Hilversumse kaartenbakje. Laat mij lekker stukjes tikken.

Tot vorige week ineens Ton F. van Dijk. appte.

‘Maak jij al een podcast?’

Nou nee, nooit heel actief over nagedacht. Of ik zou willen nadenken, na het vertrek van zijn sidekick (psychiater, columnist, auteur, violist en allround alleskunner) Esther van Fenema, over wekelijks de X! Factor met hem maken.

Omdat Ton het vroeg, ging ik er ineens wél over nadenken.

Journalist Ton F. van Dijk van HP/De Tijd (die het blad zoveel politieke scoops heeft gebracht door de jaren heen dat we het blad hier thuis ‘HP/van Dijk’ noemen) heeft namelijk een zeer zeldzame eigenschap: hij pretendeert niet direct te weten hoe het zit. Daarnaast is hij niet alleen maar kritisch op een specifieke kant van het ideologische kamp, maar worden politici van links tot rechts langs dezelfde meetlat gelegd. Zijn meningen kenmerken zich niet door heftige emoties, integendeel, maar door een rustige afweging van de op dat moment beschikbaar informatie. En als die informatie later anders blijkt te zijn, heeft hij er geen enkele moeite mee om op basis daarvan die mening bij te stellen. Inhoud gaat voor ego.

Het klinkt allemaal heel basaal, maar is in toenemende mate een zeldzaamheid. Juist omdat de gevestigde media vaak drukker zijn met allerhande emoties, graag morele ‘edgy’ daden stellen (‘we gaan van X af!’) of zich bedienen van activisme, is het gewoon nuchter uitoefenen van je vak (en niet je shit verliezen) de nieuwe punk.

Hey ho, let’s go 🤘

SPOTIFY LUISTERAARS: gebruik deze link!

Minister van Justitie en Veiligheid, David van Weel (VVD), wil de wapenwet aanpassen. Hiervoor baseert hij zich mede op een ‘burgerconsultatie’ waaruit zou blijken dat Nederlanders tegen particulier wapenbezit zijn. Interessant: onlangs verscheen een vergelijkbaar opinieonderzoek met een totaal tegenovergestelde uitkomst. Hoe je met een vraag het antwoord kunt bepalen.

Vlak voor het zomerreces kwam minister Van Weel met een ronkende aankondiging: de huidige regels uit de wapenwet zijn ‘verouderd en onvoldoende om misbruik en paramilitarisering te voorkomen’. Ook wil het kabinet kijken of het mogelijk is om wapenbezitters te onderwerpen aan een verplichte psychologische toets, minimale eisen te stellen aan fysieke geschiktheid en strengere signalering door huisgenoten, zorgverleners en verenigingen te verplichten bij ‘zorgwekkend gedrag’.

Eerder schreef ik een artikel over hoe de minister zich vooral richt op wat hij kan handhaven (legaal wapenbezit) omdat hij voor hetgeen hij moet handhaven (illegaal wapenbezit) de middelen, de mensen en het geld niet heeft. Voor de liefhebber is deze hier terug te lezen:

Het zomerreces is alweer even voorbij, dus mooi moment om te kijken naar de onderbouwing die de minister tot nu toe heeft geleverd bij zijn voorgenomen wetswijziging.

Amerikaanse toestanden

Interessant is dat Van Weel zijn wetswijziging voor legaal wapenbezit er aan de haren bijsleept op kamervragen over illegaal wapenbezit. Zo zei hij tijdens het vragenuur in de Tweede Kamer 26 mei jl. dat:

“Ik vertelde al dat de maximumgevangenisstraf voor het in bezit hebben of vervaardigen van verboden wapens wordt verdubbeld. Dat is een van de stappen die al gezet wordt.

Ik ben bezig met een herziening van de Wet wapens en munitie om de kaders aan te halen van wat we aan wapenbezit acceptabel vinden in Nederland. Dat is zo dicht mogelijk bij de nul

De vragen van de Kamerleden tijdens dat vragenuur gingen eigenlijk allemaal over illegaal wapenbezit. Over jongeren die in de Bijlmer met zware wapens poseren en het verkrijgen van wapens via Snapchat, niet over schietverenigingen of jagers.

Van Weel sprak van ‘Amerikaanse toestanden’ en na een belofte de strafrechtelijke vervolging van illegale wapens te verzwaren, spiegelt hij de Kamer voor dat hij de overlast door illegale wapens kan aanpakken door de wet die toeziet op legaal wapenbezit aan te passen. Dat slaat: helemaal nergens op.

Minstens zo veelzeggend is zijn claim dat de wapenwet moet worden aangepast op een manier die ‘wij in Nederland’ acceptabel vinden, wat neer komt op ‘zo dicht mogelijk bij de nul’.

Hoog tijd om eens te kijken wie die ‘wij’ eigenlijk zijn.

Abonneer nu

Meten is weten

Uit een Kamerbrief van 17 juni 2026 blijkt dat een burgerconsultatie mede de basis vormt voor het nieuwe beleid. Van Weel schrijft aan de Kamer dat binnen het beleidskompas (dat is Haags voor ‘beleidsplan’) ervaringen, trends en zorgen bij stakeholders (dat is Haags voor ‘betrokkenen’) én ‘in de samenleving’ zijn opgehaald: “deze stukken vormen de basis van de hoofdlijnenvisie” (dat is Haags voor bullet points, pun intended).

Volgens deze burgerconsultatie, uitgevoerd voor het Ministerie van Justitie en Veiligheid door onderzoeksbureau Verian, blijkt dat 85 procent van de Nederlanders negatief is over wapenbezit in huis. Bijna iedereen dus.

De onderzoekers erkennen dat er een sturend element in hun onderzoeksopzet zit. Er is gebruik gemaakt van focusgroepen (lees: mensen in een kringgesprek) die van te voren hebben gehoord dat wapenvergunningen in zijn geheel ter discussie staan, niet dat het gaat over onder welke voorwaarden burgers gebruik mogen maken van de wettelijke mogelijkheid tot wapenbezit. Volgens de onderzoekers was dit om respondenten ‘meer de ruimte te geven om hun mening te delen’.

Toch is het nog maar de vraag hoeveel ruimte de respondenten daadwerkelijk was gegund. Zo luidt een stelling:

Ik vind dat alle soorten vuurwapens aan burgers toegestaan moeten zijn voor sport, dus ook vuurwapens die eigenlijk voor politie en leger bedoeld zijn (aanvalswapens) of die veel vuurkracht hebben.

Een typisch voorbeeld van een geladen en een samengestelde vraag. Als ik het prima vind dat een sportschutter een regulier sportpistool heeft, maar een militair automatisch wapen te ver vind gaan, zal ik alsnog ‘oneens’ moeten antwoorden. Ja, zo lust ik er nog wel eentje.

Daarnaast is een wapen dat toevallig óók door politie of krijgsmacht wordt gebruikt, niet meteen een aparte categorie ‘aanvalswapen’ (aanvalswapens zijn immers een van de categorieën wapens die politie en krijgsmacht gebruikt). Toegankelijkheid van vragen hoeft niet per se ten koste te gaan van zorgvuldigheid. Dat is precies wat hier gebeurt.

In deze vraag krijgen de onderzoekers het zelfs voor elkaar drie kenmerken door elkaar te halen: wie een bepaald wapen kan gebruiken, waarvoor het wapen oorspronkelijk is ontworpen en in welke technische of juridische categorie het wapen valt. Allemaal verschillende dingen. En als je allemaal verschillende dingen bij elkaar op een hoop gooit in een vraag, weet je nooit waar respondenten eigenlijk op antwoorden en meet je dus feitelijk: niks.

Nog zo’n pareltje:

Iedere burger in Nederland zou het recht moeten hebben om vuurwapens thuis te hebben.

Hier vraag je wat mensen vinden van het recht op wapenbezit zoals in de Verenigde Staten terwijl het Nederlandse stelsel juist uitgaat van een verbod met uitzonderingen. Als 87 procent die stelling afwijst, kun je daar moeilijk uit afleiden dat 87 procent tegen het bestaande Nederlandse stelsel is maar tegen wapenbezit naar Amerikaans model. Het onderzoek staat bomvol met dit soort vragen die op het eerste gezicht van alles lijken te zeggen (inclusief leuke staafdiagrammen) maar na zorgvuldige lezing geen klap verklaren.

Wat het onderzoek duidelijk probeert te meten is beleidsvoorkeur. En verrek, deze blijkt niet te zijn gegoten in beton. Hoewel 85% negatief is over wapenbezit, daalt dit percentage direct zodra respondenten er meer context bij krijgen. Wanneer mensen wordt gevraagd naar wapenbezit voor jacht-of wildbeheer vindt nog maar 47% dat de overheid voor het ‘doden van dieren’ moet toestaan aan burgers. Bij de noodzakelijke variant (dus niet voor ‘plezierjacht’ zoals het ministerie dat noemt) wil 56% liever dat de overheid dit doet. Ook bij schietsport is slechts 36% tegen (35% voor en 29% neutraal).

Zelfs binnen het eigen onderzoek van het ministerie wordt duidelijk dat de mening van mensen over wapenbezit afhangt van de context waarin (en dus waarvoor) burgers een wapen bezitten.

Meer context = andere antwoorden

Wat gebeurt er als je respondenten die context vooraf meegeeft, en uitlegt aan welke regels wapenbezitters zich nu al moeten houden? De Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging, Verenigde Vakspecialisten Jacht & Schietsport, Koninklijke Nederlandse Schietsport Associatie en de Vereniging van Nederlandse Wapenverzamelaars nam de proef op de som en liet 6t Zest Marketing in juni een vergelijkbaar onderzoek uitvoeren.

Waar het ministerie een algemeen idee van ‘burgers met een vuurwapen in huis’ voorlegt, maakt het onderzoek van de verenigingen een onderscheid tussen legaal en illegaal wapenbezit. Ook wordt respondenten gevraagd naar de bekendheid met de regels, zoals ‘wist u dat dat het bezitten van een werkend vuurwapen alleen is toegestaan met een geldige wapenvergunning’ en ‘wist u dat de Politie dit jaarlijks onaangekondigd controleert op veilig bezit en correcte opslag’? Daarnaast worden de verplichte kluis, de screening, de opleiding en de Verklaring Omtrent Gedrag genoemd.

Deze vraagstelling levert een heel ander beeld op.

In plaats van 85% negatief tegenover legale vuurwapens in zijn geheel, vindt in dit onderzoek meer dan de helft dat legaal wapenbezit in Nederland veilig verloopt. En, opsteker voor Politie en Justitie zou je zeggen, een meerderheid heeft relatief veel vertrouwen in het bestaande stelsel van vergunningen, controles en toezicht. Het onderzoek van de verenigingen concludeert dan ook dat kennis over het bestaande toezicht ‘invloed heeft’ op het vertrouwen in legaal wapenbezit (let wel, het gaat hier om een samenhang en geen oorzakelijk verband).

Dit betekent niet dat het onderzoek van het ministerie volledig ‘fout’ is en van de verenigingen volledig ‘goed’. De onderzoeken meten botweg twee verschillende dingen. Het minsterie vraagt naar wenselijkheid van particulier wapenbezit: moet de overheid burgers toestaan een wapen te hebben? De verenigingen vragen naar de veiligheid van het bestaande stelsel: hoe beoordelen mensen legaal wapenbezit als ze dit onderscheiden van illegaal wapenbezit en weten wat de regels zijn? Het eerste onderzoek meet iets algemeens en principieels, het tweede iets concreets binnen de context van regelgeving (die Van Weel zo graag wilt aanpassen).

Naast elkaar gelegd laten de onderzoeken zien dat minister van Weel zich op spekglad ijs bevindt wanneer hij zich voor een wetswijziging gaat baseren op ‘wat de samenleving van ons verwacht’ en wat ‘wij als Nederland vinden’. Als je vraagt naar een burger met een vuurwapen in huis, is het merendeel van de Nederlanders negatief. Als je vraagt naar een type wapenbezitter (jagers, sportschutters), verdwijnt die meerderheid al snel. En als je vervolgens onderscheid gaat maken tussen legaal en illegaal bezit en de bestaande regels meegeeft, krijg je weer een ander beeld.

Kortom: wat ‘de Nederlander’ vindt van wapenbezit, hangt af van wat je hem (of haar) vraagt.

Merkwaardige cirkelredening

Dat Van Weel graag naar de samenleving wilt luisteren en hiervoor gebruik maakt van een representatief opinieonderzoek is niet erg. Dat is een onderdeel van beleid vormen. Wat wel problematisch is, is dat de minister inhoudelijk vaart op een opinieonderzoek wat met een nét iets andere insteek en vraagstelling, zoals de schietverenigingen aantoonden, een radicaal ander beeld oplevert van wat ‘wij in Nederland vinden’.

Het lijkt ook alsof het Ministerie van Justitie en Veiligheid niet veel meer heeft dan deze fluïde opvatting van wat ‘de samenleving verwacht’. Zodra de minister namelijk wordt gevraagd naar verdere onderbouwing, blijft het verdacht stil.

Als die strengere regels voor legale wapenbezitters zo noodzakelijk zijn voor de veiligheid, zou je verwachten dat hij kan uitleggen welk concreet veiligheidsprobleem hij oplost. Hoe vaak gaat het mis onder de huidige regels? Op welke onderdelen schieten controle tekort? Welk bewijs is er dat deze aanvullende beperkingen het risico op deze incidenten verkleind?

Precies deze vragen zijn ondertussen aan de minister gesteld, maar concrete beantwoordingen kwamen er niet.

Meest illustratief tot nu toe zijn de antwoorden op kamervragen van Shanna Schilder (PVV), die begin september verschenen. Schilder vroeg onder meer op basis van welke ‘concrete cijfers’ de minister concludeert dat psychologische en lichamelijke keuringen Nederland veiliger zullen maken. Van Weel noemt vervolgens geen énkel cijfer, laat staan dat hij kan uiteenzet wat de verwachte veiligheidswinst zal zijn van de keuringen. Hij verwijst naar een onderzoek (via ‘kennistafels’, jeuk jeuk) wat is verricht naar het fenomeen van psychologische en lichamelijke keuringen maar dat is, wederom, iets heel anders.

Schilder vroeg hem ook welk probleem de nieuwe maatregelen oplossen die niet met bestaande bevoegdheden, controles en screening kan worden aangepakt. Ook hier: de minister formuleert geen concreet probleem, laat staan cijfers waaruit de omvang van het probleem blijkt.

In plaats daarvan wijst de minister op ontwikkelingen in Europese landen (‘hullie doen het ook’) en vooral het principiële punt dat particulier wapenbezit in Nederland een uitzondering is op een verbod (vandaar ook: wapenverlof). En dus heeft de overheid, volgens Van Weel, de verantwoordelijkheid het zo in te richten dat de mogelijkheid van wapenbezit ‘daadwerkelijk gerechtvaardigd moet worden naar de samenleving’ (daar zijn ‘wij in Nederland’ weer).

De minister grossiert in antwoorden geven op niet gestelde vragen.

Het feit dat de overheid voorwaarden mag stellen verklaart niet waarom de huidige voorwaarden tekortschieten. Dat een maatregel maatschappelijk ‘gerechtvaardigd’ is, toont niet aan dat die maatregel Nederland veiliger maakt. En dat uit een opinieonderzoek blijkt dat Nederlanders niet warm draaien voor burgers met een legaal vuurwapen, bewijst niet dat strengere regels dat oplossen (tenzij je politiek doel is om een of ander ongrijpbaar ‘gevoel’ weg te nemen).

Zolang van Weel niet kan beantwoorden waarom de wetswijziging nodig, welk probleem het oplost, op basis waarvan, heeft hij niets anders dan een merkwaardige cirkelrekening. Strengere regels zijn nodig omdat de samenleving dat wil, wat de samenleving daarvan vindt, wordt vastgelegd met een opinieonderzoek waarvan de uitkomst afhangt van de gekozen vraagstelling. En wanneer de minister wordt gevraagd naar de veiligheidswinst van de strengere maatregelen, gaat hij terug naar start: er zijn strengere regels nodig omdat de samenleving dat wil.

De samenleving wil ongetwijfeld ook gratis bier, geen belasting meer betalen, 72 maagden bij leven en 30 weken per jaar betaald verlof: daar gehoor aan geven maakt het nog geen gedegen beleid.

Meer lezen over ambtenaren die ‘iets vinden’ van legaal wapenbezit:

Nu is het fusieproces van GroenLinks en PvdA echt afgerond. Zaterdagmiddag vindt de eerste bijeenkomst plaats van Pro International, de fusie van de internationale stichtingen Foundation Max van der Stoel (PvdA) en de International Foundation GroenLinks. Het is een van de laatste restjes: inmiddels heeft de nieuwe partij een partijvoorzitter, een gefuseerde jongerenorganisatie en een gefuseerd wetenschappelijk bureau. Nu is er dus ook een fusie van de internationale stichtingen.

De internationale tak van Pro is een formeel erkende neveninstelling die subsidie krijgt voor activiteiten in het buitenland. De stichting zet zich in voor zaken als democratie, mensenrechten en internationale samenwerking door middel van educatie, training en kennisuitwisseling. Zo bouwt men aan een netwerk van progressieve partijen en een goed functionerende internationale beweging. Pro ziet dat nadrukkelijk als een belangrijke activiteit: internationale solidariteit staat hoog in het vaandel.

Hoe belangrijk dit is, leren we bij deze bijeenkomst in LE:EN in Utrecht. Eerst luisteren we naar de Libanese mensenrechtenactivist Riwa Ghawi en de Oekraïense activist Bohdan Ferens. Ze vertellen hoe zinvol de activiteiten van Pro International zijn. Ghawi herinnert de zaal aan de protesten die precies zeven jaar eerder in haar land plaatsvonden. Ferens vertelt dat we niet moeten denken dat omdat Oekraïne al jaren standhoudt, het land minder behoefte zou hebben aan internationale steun.

Samenwerking

Europarlementariër Marit Maij voorziet de verhalen van wat meer context. In Brussel ligt Nederland dwars bij de nieuwe meerjarenbegroting. Rob Jetten wil minder geld uitgeven en dat is best raar, want hij is onze meest pro-Europese premier in jaren. Als hij zijn zin krijgt, gaat dat vrijwel zeker ten koste van ontwikkelingshulp. Nederland heeft alle belang bij internationale stabiliteit, doceert Maij, anders zullen we hier vroeg of laat de gevolgen van ondervinden, bijvoorbeeld in de vorm van vluchtelingenstromen.

Maij is blij met de fusie van GroenLinks en PvdA want die levert meer slagkracht op. Men kan nu beter een vuist maken dan voorheen. Er zijn weliswaar verschillen tussen de twee bloedgroepen, maar de vraag is of daar de focus op zou moeten liggen. Je kunt beter kijken naar wat je gemeenschappelijk hebt in plaats van wat je uit elkaar drijft. Door samenwerking staan organisaties simpelweg sterker en dat verdient navolging, bijvoorbeeld internationaal, maar ook in Nederland zelf.

Volgens Maij doet extreemrechts dit simpelweg beter dan links. Er is een brede beweging die zich verzet tegen vluchtelingen, vrouwenrechten en LHBT’s. Het antwoord moet zijn dat progressieve krachten óók samenwerken. Zo komen we al snel bij de vraag hoe dat eruit zou moeten of kunnen zien. Daarvoor komen we bij een tweede panel met Pro-partijvoorzitter Kitty Jong, Protest-bestuurder Mees Bouman en Thomas van Gool van Pax. Hoe mensen te mobiliseren?

Mobilisatie

Van Gool is een van de organisatoren van De Rode Lijn-demonstraties voor de Palestijnen. Binnenkort is er weer een, zo horen we. Er zal 8 november weer worden gedemonstreerd omdat het Nederlandse beleid niet echt is veranderd. Er is wel een boycot van producten uit de bezette gebieden, maar dat is eigenlijk een maatregel van het vorige kabinet. Jetten liep eerder wel mee met De Rode Lijn, maar heeft als premier geen verdere maatregelen genomen. Van Gool schudt een paar opties uit zijn mouw.

De Rode Lijn-demonstraties illustreren vooral het idee dat mensen beter te mobiliseren zijn als je met meerdere organisaties samenwerkt. Er zijn tientallen clubs die De Rode Lijn op de een of andere manier steunen. Pro-partijvoorzitter Jong echo’t dit idee. Ze komt van de FNV en daar werkte men ook met allerlei organisaties samen. Dat is zowel belangrijk om je stem beter te laten horen als om daadwerkelijk meer te bereiken. Ook Protest-bestuurder Bouman vindt samenwerking erg belangrijk.

Zo is dit een leerzame middag. De internationale stichtingen van politieke partijen krijgen normaal maar weinig aandacht. Van alle neveninstellingen zijn ze het minst zichtbaar: jongerenorganisaties laten regelmatig van zich horen en wetenschappelijke bureau’s brengen mondjesmaat rapporten uit of organiseren bijeenkomsten. Internationale stichtingen opereren bij uitstek in de luwte. Dat leidt er al snel toe dat niemand goed weet wat ze doen of waarom ze belangrijk zijn.

Klein groepje

Het gevolg laat zich raden: Pro International is een kleine wereld. In LE:EN zijn zo’n honderd mensen: een fractie van wat Pro normaliter op de been kan brengen. Zo ligt de vraag over betere mobilisatie voor de hand: hoe kun je meer mensen voor deze thema’s interesseren? Het is niet raar om dan naar succesvolle voorbeelden te kijken. De Rode Lijn is dan een logische keuze, zeker als het over internationale thema’s gaat. Tegelijk is dit een relatieve uitzondering en kun je je afvragen of er voor andere thema’s veel te leren valt.

Met een kritische blik is De Rode Lijn helemaal geen goed voorbeeld: Gaza is veel in het nieuws en dan is mobilisatie makkelijker dan bij thema’s waar niet of nauwelijks aandacht voor is. Het woord ‘Soedan’ valt in een van deze panels één keer. Het kan zijn dat Pro International zich in de luwte over dit soort landen ontfermt, maar maatschappelijke protest zal er niet voor komen, omdat de vicieuze cirkel ‘geen media-aandacht dus geen betrokkenheid dus geen media-aandacht’ niet te doorbreken valt.

Mobilisatie lukt in zo’n geval ook niet met samenwerking tussen maatschappelijke organisaties. Dat leidt dan weer tot een andere cynische conclusie. Als je zegt dat mensen pas goed gemobiliseerd worden als organisaties met elkaar samenwerken, zeg je eigenlijk dat die organisaties afzonderlijk die mobilisatiekracht ontberen. Pro lijkt geen uitzondering en dat is raar, want dit is wel degelijk de grootste ledenpartij van Nederland. Ook Pro moet het hebben van aanhaken bij bredere coalities.

Dus hoe mensen te mobiliseren voor internationale thema’s? Jammer dat deze zaterdagmiddag zo weinig mensen wilden meedenken over deze pregnante vraag.

CHRIS AALBERTS

Eerder dit jaar overleed mijn harige schaduw, akita Smuk. Sindsdien voel ik me een beetje als Dumbo die zijn veertje is verloren. Totdat ineens een bastaardherder - die qua energie het beste is te omschrijven als het Offspring-album Smash op pootjes - onze tuin in kwam stuiterballen.

Ongeveer anderhalf jaar geleden zagen we ineens een jonge herder vastgebonden aan een boom op het terrein van onze buurman. In onze Portugese contreien is dat redelijk normaal. Honden zijn een instrument om je huis te bewaken en worden regelmatig vastgebonden om te voorkomen dat ze er vandoor gaan. Niet naar kijken. Doorlopen. Ies Koeltoer.

Daar dacht deze jongen anders over.

Om de zoveel dagen kauwde hij zijn touw door om vervolgens te kijken hoe hij het beste kon uitbreken. De acrobaat springt met gemak over muurtjes en klimt (prikkeldraad of geen prikkeldraad) over tuinhekken. Het blokkeren van de ontsnappingsroutes met plastic dozen of houten balken vormden eerder een interessante uitdaging dan een obstakel. Zodra hij mij door de buurt zag lopen met de honden, stond hij binnen twee minuten hieper-de-pieper naast ons: als een blij mongooltje dat denkt dat hij er bij hoort, zonder te beseffen dat hij er helemaal niet bijhoort.

Deze herder - sowieso een bastaard maar met trekken van zowel een Pastor Alemão (Duitse Herder) en een Pastor-Belga Malinois (Mechelse Herder) was overduidelijk op zoek naar een cluppie.

Puppybrokken en over-the-counter drugs

Soms zagen we hem enkele weken niet, om ‘m dan ineens met een wie-maakt-me-wat-hupsje door de straat te zien gaan. Zo depressief en verpieterd hij er vastgebonden aan de boom bij kon liggen, zo vrolijk en hyperactief werd hij op vrije voeten. Langs de hekken rennen om alle honden in de buurt op te naaien, is een van zijn favoriete bezigheden. Net als de aardappelen op het land van een buurman uitgraven en opvreten, of een lekker potje te schijten op de veranda van de volgende. Hij klimt, klautert, springt en hopt overal overheen of tussendoor.

Ik bracht Bob een keer terug naar de buurman, maar toen ik de lijn overhandigde, kromp hij ineen van angst. Terwijl ik vol schuldgevoel terugliep naar huis hoorde ik hem alweer achter mij aan draven. Overdag was hij welkom, maar omdat het niet onze hond was, zetten we hem ‘s avonds wel weer buiten de poort.

Ondanks de overlast die hij veroorzaakte, werd niemand (aanvankelijk) echt boos op hem. Hij was wat aan de magere kant dus kreeg van meerdere buren regelmatig een extra bak voer voorgeschoteld. Ook ik gooide een extra zakje hondenvoer in mijn mand bij de dierenwinkel: puppybrokken, zodat hij kon aansterken. Toen hij een ontsteking aan zijn oog kreeg, kwam de achterbuurvrouw aanrennen met een pipetje oogdruppels. Als hij smerig was omdat hij god-weet-wat had uitgevreten, zette ik hem onder de douche.

Toen hij een keer een grote hoofdwond had en begon te huilen toen hij ons voorbij zag wandelen, was ik in staat om naar de buurman te lopen en te vragen hoeveel hij ervoor wilde hebben. Maar ja, het is Zuid-Portugal en de Moorse invloeden hebben toch een beetje schaamtecultuur achtergelaten. Je kan dus moeilijk aanbellen bij de buurman, naar een zielig hoopje hond wijzen en met Hollandse directheid vragen hoe hij zelf vindt dat het gaat?

Zo werden we een soort doggy daycare voor de herder, die volgens onze buurvrouw Bob heet. Om het hyperactieve stuiteren een beetje tegen te gaan (koffie drinken gaat lastig als tientallen kilo’s herder bij je op schoot proberen te kruipen), kocht ik een clicker om alvast met hem te trainen. Zitten. Liggen. Blijf. Af. Aan de lijn lopen zonder trekken. Niet op de veranda pissen, graag.

Hij leerde langzaam dat het leven meer is dan totale onderprikkeling (vastgebonden aan een boom) of hysterische overprikkeling (terwijl hij de buurt onveilig maakt). Soort van mantelzorg. En als hij dan ooit een ander huis zou vinden, waar ze beter voor hem zouden zorgen, dan had hij in ieder geval alvast een basis.

Esta situação não é boa

Twee keer per week een uurtje chillen in de tuin werd vier keer per week een paar uur chillen in de tuin. Mijn man had voorlopig nog geen zin in een tweede hond en wilde daarna eigenlijk graag een hond vanaf pup opvoeden: iets wat hij (door 80-urige werkweken bij de GeenStijls) bij Smuk grotendeels was misgelopen.

Aanvankelijk was ik het daarmee eens.

Totdat die vier keer per week een paar uur chillen veranderden in halve dagen in onze tuin banjeren, en die halve dagen vrij snel escaleerden naar hele dagen tegen mijn kantoorraam buiten slapen en aan mijn voeten liggen. Ik voel mij - sinds het overlijden van Smuk, een harige schaduw van ruim 30 kilo fluffy floof met hele grote tanden - een beetje naakt. Ik mis een pluizige protector aan mijn voeten en ineens lag er daar weer eentje.

En gelegenheid maakt de hondentrainer, nietwaar?

Terwijl mijn man langzaam ontdooide van ‘je doet het gewoon expres’, naar ‘absoluut voorlopig geen tweede hond’, naar ‘niet deze als tweede hond’ naar ‘nu niet, maar misschien over een paar maanden’, had Bob ondertussen besloten om ‘s nachts helemaal niet meer naar huis te gaan. Hij trapte dan herrie in de buurt en sliep tussendoor stiekem bij de buren in de tuin, binnen gehoorafstand van onze poort zodat hij zich bij het eerste teken van leven in de ochtend kwispelend kon melden.

Enkele hoofdschuddende (maar glimlachende) buren, als ze Bob weer eens voorbij zagen razen, veranderden binnen enkele weken ondertussen wel in schreeuwende ‘en nou oprotten!’-wijkgenoten. Steeds meer bewoners op de roversroute van Bob begonnen te klagen. Door de hekken heen te overleggen dat dit zo niet langer kon. ‘Deze situatie is niet goed’ (esta situação não é boa).

We wisselden onderling informatie uit en Bob de herder bleek eigenlijk Cacau (als in: cacao) te heten (maar voor ons blijft ‘ie Bob). Ook was hij technisch gezien niet van de buurman, maar van zijn dochter. Ze had hem als pup geadopteerd via de Portugese dierenbescherming maar met goede bedoelingen alleen voedt je geen herder op. Het ontbrak haar, met lange werkdagen, aan tijd. Dus moest hij het terrein gaan bewaken en zou zij hem elke dag alsnog een half uurtje bezoeken en verzorgen. Dat bleek: niet te werken.

Toen onze achterburen hoorden dat wij hem misschien wel wilden adopteren, werd besloten tot het inzetten van buurtdiplomatie. Zoiets regel je in een paar weken, geen uren of dagen.

De eigenaren werden op zijn Portugees meanderend benaderd (Nederlanders zouden zeggen: om de hete brij heendraaien): ‘Wat een leuke hond, maar hij loopt wel erg vaak op straat los’. De schaamtecultuur vereist, evenals de katholieke inborst overigens, enige tact. Men mag niet het gevoel krijgen dat er schuld wordt uitgesproken, of dat er wordt geroddeld.

Klachten worden aldus omslachtig geïntroduceerd en haast met een schuldgevoel (vanuit ons) overgebracht, omdat je de ander niet wilt beschamen. Gezichtsverlies bij de ander voorkomen is een teken van beleefdheid. In Nederland word je ergens op aangesproken en zeg je ‘sorry’, in Portugal constateer je het probleem en leg je de oorzaak daarvan ergens in een wollige, niet nader gespecificeerde context. De aangedragen oplossing van een nu gemeenschappelijk geconstateerd probleem, vormt dan de excuses, zonder dat iemand ooit ‘sorry’ hoeft te zeggen.

Dat gaat sommigen in ons huishouden: boven de pet.

In het geval van Bob ging dat als volgt: ‘Deze hond is een ongelofelijke acrobaat, hij heeft meer training nodig dan een doorsnee herder, maar helaas kunnen zij dat door werk niet bieden’. Zij kunnen er (dus) niets aan doen dat de situatie is zoals ‘ie is. Over het gebrek aan opvoeding ga je niet eens beginnen, je constateert hooguit dat hij misschien extra aandacht nodig heeft.

In de volgende fase lieten de buren weten dat hij die aandacht al aan het zoeken is. Zeer toevallig (!) wist de buurvrouw te vertellen dat Bob vrijwel altijd overdag bij ‘die Nederlanders verderop’ in de tuin zit, en ook vaak mee wandelt als ze hun eigen hond uitlaten: ‘Zij werken thuis, misschien wil hij gewoon gezelschap!’

En dan is daar de opening voor een oplossing: Hadden ze misschien al gedacht aan een andere familie zoeken? Ja, dat hadden ze. Dus niet veel later stond onze buurvrouw op verzoek van de eigenaresse voor onze deur: of wij misschien bereid waren Bob te adopteren?

BROKKEN VOOR BOB

TOINK TOINK TOINK TOINK TOINK TOINK TOINK

Dus ging deze week het tuinpoortje open zoals altijd, maar veranderde er van alles. Bob kreeg een nieuw tuigje om, ging direct (en voor het eerst) mee naar het strand, dartelde een uur rond als een razende gek en mocht daarna (ook voor het eerst) mee naar binnen. Niet met drie poten over de drempel, maar echt binnen - waar dingen stonden zoals een bank en een waterbak helemaal voor hem alleen. Na een half uurtje ijsberen vol hysterisch ongeloof (OMG! OMG! OMG! OMG!) stortte hij in op zijn vaste slaapplek op de veranda. Om vervolgens weer volop te gaan ijsberen, als de nerveuze hond zonder vast ritme die het is.

We gaan nog een hele kluif aan hem hebben.

Bob is namelijk een fysiek volwassen, bijna driejarige herder met dito kracht, lenigheid en energie, maar met de emotionele regulatie van een permanent overprikkelde peuter die nooit ‘nee’ heeft gehoord. De eerste poging om tegen een keukenkastje te pissen is al onderschept. Tien minuten later trof ik hem aan in de bank met een schoen (die nu allemaal zijn opgeborgen), en heb ook zijn eerste bijt-markeringen al gevonden in een tuinkussen.

Achterin de auto zitten vond hij de eerste keer doodeng en hij probeert op schoot te springen zodra de auto in beweging komt (niet handig). Hij komt terug als je hem roept, maar alleen als hij op dat moment toevallig naar je kijkt en niet is afgeleid door een van de miljoenmiljard dingen waardoor je op het strand afgeleid kunt zijn (squirrel!). Het is hem zelfs al gelukt om uit onze tuin te breken (schrale troost: om mij gedag te zeggen toen hij mijn auto hoorde aankomen, niet om de buurt op stelten te zetten).

Kortom: het gaat doodvermoeiend, chaotisch, zenuwslopend, logistiek veeleisend, beperkend, aandachtsvretend, slaapverstorend, frustrerend, duur en tijdrovend worden.

Tegelijkertijd kan dit huishouden - na een jaar met vier begrafenissen - wel een blije mongool gebruiken die boven alles apestoned van geluk is dat hij na anderhalf jaar zichzelf opdringen eíndelijk écht ergens bij mag horen. En Bica de Shiba gaat ‘m helpen socialiseren tot een stabiele hond.

BBB wil al enige tijd dat clubs als Voor Ons Nederland (VON) - het politiekvehikel van Klaas Dijkhoff en zijn zakenpartner en voormalig VVD-spindoctor Bas Erlings - hun donaties en de bijbehorende geldschieters openbaar maken.

VON probeerde de afgelopen verkiezingen te beïnvloeden met onder meer reclamespots op televisie ter waarde van ruim 300.000 euro. VON is volgens Europese regels verplicht de reclame-inkopen te openbaren. De bron van dat geld hoeft vooralsnog niet gemeld te worden.

Daarom stelden Henk Vermeer en Caroline van der Plas onlangs voor dat voor VON cum suis dezelfde regels gaan gelden als voor politieke partijen. Dat betekent onder meer dat de namen van donateurs die meer dan 1000 euro overmaken geopenbaard moeten worden en een maximum van 100.000 euro per donatie.

Er bestaat meer onduidelijkheid over de financiën van VON. De club is in mei 2025 opgericht als stichting met een ANBI-status. Het eerste boekjaar is een verlengd boekjaar (rest van 2025 plus 2026). Volgens de ANBI-regels van de Belastingdienst hoeft het eerste jaarverslag/jaarrekening daardoor pas uiterlijk 30 juni 2027 openbaar te zijn.

Tijdschrift EW bracht recent de financiering en onderlinge banden van organisaties Voor Ons Nederland, Stichting Weerbare Democratie, Stichting Democratie Monitor en Justice for Prosperity aan het licht. Minister van Binnenlandse Zaken Pieter Heerma (CDA) heeft inmiddels een onderzoek naar die laatste gelast.

Voor Ons Nederland is een stapel dwarsverbanden op zich met connecties tussen het bedrijf Sue & the Alchemists van Dijkhoff en Erlings, OTTO Workforce oprichter Frank van Gool in de Raad van Toezicht en voormalig ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers in het Comité van Aanbevelingen (sic) die tevens parttime medewerker bij OTTO is. Toen minister van Onderwijs Rianne Letschert (D66) informateur van het huidige kabinet werd, stapte zij op als lid van datzelfde comité.

Heerma ontraadde vorige week de BBB-motie omdat hij het een ‘grote ingewikkelde’ kwestie vindt. Wel komt hij er later dit jaar in een brief op terug.

Afgelopen dinsdag werd over de BBB-motie gestemd. Deze werd gesteund door 50PLUS, DENK, SGP, JA21, Mona Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FvD.

Dat betekent dat D66, VVD, PRO, CDA, ChristenUnie, Partij voor de Dieren, VOLT en de SP (!) geen probleem hebben met schimmige Nederlandse clubs die met veel geld verkiezingen proberen te beïnvloeden.

Vermeer zei tegen mij na de stemming:

“Blijkbaar wil de ‘gevestigde’ orde geen maximale transparantie. Over beïnvloeding vanuit het buitenland zijn ze wel altijd panisch. Dan wel.”

Waarvan akte.

BAS PATERNOTTE

UPDATE 27 oktober:
De SP komt tot inkeer en laat tijdens de Regeling van Werkzaamheden weten geacht te worden vóór de motie gestemd te hebben. Waarvan akte.

Ter achtergrond (en ter gelegenheid van Bas’ komst zonder betaalmuur!):

Het politieke jaar is amper begonnen of het is alweer bal op het Binnenhof. Het Kabinet-Jetten staat er niet lekker voor in de peilingen, BBB gooide haar eigen wetenschappelijke bureau op straat en allerlei dingen met Box3. Kortom: hoog tijd om de journalist met het grootste politieke balboekje van Nederland in te lijven, Bas Paternotte.

Bas zag ik voor het eerst in mijn leven op een Twitterborrel ongeveer vijftien jaar geleden. Hij klom op het podium om samen met de redactieband van Eric Smit (toenmalig hoofdredacteur van Follow the Money) Frank Sinatra te zingen. Met zoveel verve dat ik mijn gesprekspartners (een toenmalig SP-kamerlid en een conservatieve hoogleraar) amper kon verstaan.

Wij leerden elkaar kennen temidden van een bont en vrijzinnig allegaartje van vrijbuitende wijsneuzen van allerlei gezindten. Waar autoriteit en status geen argument zijn en dus niemand van onder de indruk. Ik mis die grondhouding in de journalistiek (en op het ooit vrije internet) omdat juist hierdoor links en rechts elkaar niet - zoals vandaag de dag - alleen online opzocht om voor rotte vis uit te maken, of wederzijdse opmerkingen op de meest negatieve manier mogelijk uitlegt en direct stichtelijk de neus ophaalt over de meest brave poep-en-pies-grap.

Toen er, kortom, nog iets te lachen viel.

Bas beheerst de gouden combi van inhoud en attitude. Hij struinde jarenlang door Haagse wandelgangen voor onder meer HP/De Tijd, Metro en Panorama. Sindsdien houdt hij zijn balboekje up-to-date, volgt alle debatten tot in de kleinste commissiezaaltjes en heeft het politieke dossiergeheugen van een olifant. Zijn humor is gortdroog, zijn pen vlijmscherp en hij is permanent niet onder de indruk.

Met Jan Dijkgraaf maakt Bas de wekelijkse Nare Jongens podcast en u kunt zijn wekelijkse rubriek Bassiehof al anderhalf decennium lezen op Geenstijl. Hij volgt kruimelsporen die broden blijken, vindt krenten in Haagse pap maar heeft afkeer van opgeklopte Haagse bluf.

Misschien wel belangrijker dan zijn CV: graag niet verwarren met neef en D66-kamerlid Jan Paternotte (ook van het Huis Paternotte maar dus niet dezelfde Paternotte als Bastiaan Paschier Paternotte), anders is het bal.

Zijn nieuwtjes komen altijd uit de Haagse grabbelton: ontwikkelingen waar parlementair journalisten niet op aanslaan of domweg niet opmerken omdat ze niet (zoals Bassie) alles lezen en alle debatten volgen. Een politicus die ergens geen antwoord op wil (of kan) geven, is soms interessanter dan een politicus die een brei aan woordvoerdersproza uitbraakt. Een politieke partij die haar eigen wetenschappelijk bureau op straat zet en erachter komt dat de bestuurders zichzelf wel heel riant hebben beloond, is interessanter dan een glossy interview met een partijleider over ditjes-en-datjes.

Nieuwtjes moet je tegenaan lopen in plaats van zelf proberen op te zoeken. Van nieuws for the sake of nieuws krijg je sowieso rare dingen zoals ‘ingestoken verhalen’ door woordvoerders of het fenomeen van ‘strategisch lekken’ (zoals het goede nieuws voor uw portemonnee voor Prinsjesdag, zodat het slechte nieuws voor uw bankrekening vier dagen later op pagina 5 verschijnt).

Dank je de koekoek. Bassie’s Haagse bluf verschijnt niet wekelijks of dagelijks, maar wanneer er iets te vertellen valt.

Houd dus vooral die mailbox in de gaten!

Opeens denken we deze zaterdag terug aan het vorige NSC-congres in Breda. Dat is alweer twee jaar geleden: we waren in Breepark, een immense congreslocatie aan de rand van de stad. Er waren zevenhonderd mensen. Pieter Omtzigt hield een inspirerende speech en het enthousiasme klotste tegen de plinten. Hoe anders is het nu: NSC komt samen in een theatertje. De Avenue is zo klein dat het met honderd leden toch nogvol lijkt.

Van het enthousiasme van toen is niks over. Pieter Omtzigt ontbreekt.

Eerst maar eens kijken wie er wel zijn. NSC had tot een jaar geleden twintig Kamerleden. De groep ex-Kamerleden is nog wat groter. Er waren ook een handvol bewindspersonen. De NOS heeft wat prominenten achterhaald die hun lidmaatschap hebben opgezegd, maar de lijst is vermoedelijk langer. Alleen oud-staatssecretaris Folkert Idsinga en oud-Kamerleden Willem Koops en Vincent Verouden zijn in Breda. Veelzeggend: Koops was nog geen jaar Kamerlid, Verouden nog geen drie maanden.

De media vinden NSC nog steeds interessant, suggereert partijvoorzitter Ronald de Bruin. Hij houdt de moed erin: de pers is er natuurlijk alleen omdat Mona Keijzer langskomt. Na de lunch is bijna iedereen weer weg. Het beeld is hopeloos: een partij zonder zetels en zonder noemenswaardige media-aandacht, waarvan de leden weglopen en waarvan de grondlegger zich afzijdig houdt. Je zou bijna denken dat dit het opheffingscongres is, maar nee.

Mona Keijzer

In zo’n deplorabele situatie zit ruzie in een klein hoekje en u raadt het al: dat is dus waar NSC zich mee bezighoudt. De strijd spitst zich dit congres toe op de komst van Keijzer, die over de uitgangspunten en grondbeginselen van NSC komt praten. Een rare uitnodiging: waarom zou je hier een concurrent het podium voor geven? Na de bekendmaking ontstonden allerlei speculaties: zou Keijzer misschien politiek leider van NSC willen worden of haar beweging met NSC willen fuseren?

Deze speculaties leveren een concrete verdenking op: het partijbestuur parachuteert Keijzer op het congres en komt zo met een oplossing voor een prangend NSC-probleem: na het vertrek van Eddy van Hijum is er geen politiek leider meer en daarmee is de kans op publiciteit nul. Als Keijzer de leider zou worden heeft de partij meteen weer een zetel en staat deze in het brandpunt van de belangstelling. De enige vraag is: waarom zou Keijzer zich willen aansluiten bij zo’n zieltogende partij?

Keijzer krijgt het woord en meteen lopen zo’n twintig leden de zaal uit om te laten zien dat deze koers ze niet bevalt. Het is een signaal naar de partijtop, maar het ziet er op beeld voor iedereen erg slecht uit: voor NSC zelf omdat de leden overduidelijk klaar zijn met hoe de partij functioneert, maar ook voor Keijzer die hier kennelijk toch niet zo heel veel fans heeft. De media smullen ervan.

Verzoening

Voordat Keijzer het woord neemt luisteren we naar Jos van Ginneken, de voormalig directeur van het wetenschappelijk bureau van NSC. Dit was een van de organisatoren van het congres over cultuurdefensie waar Keijzer drie weken geleden sprak. In deze NSC-niche is men overduidelijk wel enthousiast over Keijzer: Van Ginneken heeft geen enkele kritische dan wel negatieve opmerking in petto. Later zegt Keijzer dat ze hem noggoed kent uit haar tijd bij het CDA.

Keijzer wil verbinden. Ze vertelt dat haar ideeën lijken op die van NSC en die van Omzigt. Ze praat over het conservatisme en klaagt over de overheid die steeds meer vrijheid afneemt. Ze gebruikt er Omtzigt-taal bij: we leven te veel in ‘een modellenwerkelijkheid’ en de overheid moet ‘een schild voor de zwakkeren’ zijn. Ze noemt ook standpunten die ze met Omtzigt deelt: meer Nederlands op de universiteit, een afkeer van genderideologie en een veel te machtige EU.

Dit is een echt charmeoffensief, constateert een vrouw in de zaal, maar er zijn natuurlijk ook inhoudelijke verschillen, zoals bij stikstof. Van Ginneken begint meteen uit te leggen dat de neuzen ook daar precies dezelfde kant op staan. Oud-staatssecretaris Idsinga stelt een vraag en noemt terloops dat hij met Keijzer in het kabinet heeft gezeten. Oud-Kamerlid Verouden wil weten hoe Keijzer zich verhield tot Omtzigt toen hij zich met de toeslagenaffaire bezighield. Verrassing: Keijzer steunde hem volop.

Leden werven

NSC heeft voor de discussie met Keijzer een debatleider geregeld. Martijn de Greve begint over de speculaties dat Keijzer een rol bij NSC gaat spelen. Keijzer ontkent in alle toonaarden en zegt dat ze dat al zo vaak heeft gezegd. Ze werkt aan haar eigen beweging en blijft dat doen. Ze wil alleen maar laten weten dat mensen op de conservatieve flank - ‘mensen die denken zoals ik’ - met haar mee kunnen doen en dat er zo minder versnippering kan ontstaan.

Even afpellen. Keijzer is natuurlijk niet achterlijk. Ze begrijpt prima dat NSC een dood paard is. Daarom is ze voor zichzelf begonnen. Ze heeft wel mensen nodig en dus gaat ze stad en land af om mensen te overreden om actief te worden. Ze deed dit eerder bij het congres over cultuurdefensie, ze was vorige week bij lokale partijen in Noord-Holland en nu is ze hier. Alom verbinding, zo is de boodschap, maar iemand in de zaal merkt op dat ze hier eigenlijk gewoon leden staat te werven.

De weglopende leden vinden Keijzer niks, maar niet iedereen hoeft zich bij haar aan te sluiten. Genoeg leden bij NSC met enige Mona-sympathie en die kan ze misschien overhalen. De vraag is daarmee een hele andere: waarom nodigt het partijbestuur haar uit? Dat is een prangende vraag want Keijzer komt in het programma in plaats van een EU-symposium met Dirk Gotink. Toen hij werd afgezegd ten faveure van Keijzer, zei Gotink zijn lidmaatschap op. Het partijbestuur was daarvoor gewaarschuwd. Waarom staat Keijzer hier?

Ledeninitiatieven

Je zou kunnen denken dat het verhaal hier eindigt: Keijzer heeft haar zegje gedaan en met NSC wordt het sowieso niets meer. De belangrijkste indicator daarvan zit verborgen in dit congres: de sessie met Keijzer moetover de grondbeginselen gaan, maar deze wordt gevuld met allerlei standpunten en de filosofie van Keijzer. We kunnen hier gemakkelijk uit concluderen dat NSC helemaal geen grondbeginselen heeft, ook al refereren leden daar continu aan. De partij is inhoudelijk simpelweg overbodig.

NSC is de fanclub van een politiek leider die de benen heeft genomen. Nu dat al enige tijd een feit is, is het makkelijk te concluderen dat de partij geen bestaansrecht meer heeft. Binnen NSC is dat besef echter nog niet doorgedrongen. De dag begint met een evaluatierapport over het functioneren van de partij waar wel 1000 manuren in zijn gestoken. Er worden organisatorische aanbevelingen gedaan alsof NSC een partij is die binnenkort weer in het centrum van de macht zit. Tja.

NSC’ers doen continu alsof het nog goed kan komen. Zo komt er een verenigingsraad. Eerst komen er vijf kwartiermakers om een plan van aanpak te schrijven. Zij vormen ook de selectiecommissie, zo horen we. De raad moet bottom-up initiatieven van leden naar het partijbestuur brengen. Dat is eigenlijk raar, want waarom kunnen leden niet meteen zelf bij het bestuur aankloppen? Het kost wat tijd om te begrijpen dat juist deze vreemde raad de diepe problemen van NSC goed aantoont.

Democratie

Zijn NSC-leden überhaupt aan zet om te bepalen hoe het verder moet? De verenigingsraad is een van de voorbeelden die laat zien dat dat niet zo is. Het bestuur benoemt de kwartiermakers en zij benoemen dan weer de leden van de raad. Een lid wil weten waarom de leden in de regio’s niet gewoon democratisch vertegenwoordigers naar de raad kunnen afvaardigen. Er komt geen helder antwoord op. Hier bepaalt de top hoe de leden mogen participeren, niet de leden zelf.

Dit patroon wordt nog duidelijker als in de middag moties worden besproken. Het bestuur heeft er meerdere niet ontvankelijk verklaard. Inhoudelijk is dat pikant: een ervan gaat over het functioneren van het bestuur en is dus een motie van wantrouwen, de andere gaat over het uitspreken van een negatief oordeel over de deelname van het wetenschappelijk bureau aan het cultuurdefensie-congres. Volgens het bestuur zijn de moties niet conform de regels opgesteld.

De vergadering praat vervolgens anderhalf uur over de vraag of deze moties toch op de agenda kunnen komen. Volgens het bestuur gaat het niet om moties, maar om voorstellen, ook al heten ze niet zo. Voorstellen kunnenalleen extra op de agenda komen als tweederde van de leden vertegenwoordigd is en driekwart van hen ermee instemt. Dat quorum wordt natuurlijk nooit gehaald, maar het bestuur doet net alsof dat alleen vandaag niet is gelukt. Spoedmotie? Kan ook niet.

Juridische betogen

We luisteren naar eindeloze juridische betogen over hoe NSC moet functioneren, wat er in de oprichtingsakte staat en wat de statuten impliceren. Dat de ledenvergadering het hoogste orgaan van de partij is maakt volgens het bestuur niet uit. De regels moeten worden nageleefd, zegt de voorzitter meerdere keren. Onwillekeurig moet je denken aan de slachtoffers van de toeslagenaffaire die op deze manier werden bejegend door de Belastingdienst. Een lid zegt dat ook, maar de voorzitter verrekt geen spier.

Na een korte schorsing vervolgt de vergadering. De zaal is tot vijf uur gehuurd en volgens het programma begint de borrel een uur eerder. Er is nog maar een kwartier tijd en de agenda is nog niet eens vastgesteld. De voorzitter neemt het woord: de situatie is niet werkbaar meer en daarom treedt het bestuur af. De bestuursleden richten zich alleen nog op de benoeming van een nieuw bestuur en de bijbehorende ledenvergadering die dat bestuur moet gaan aanwijzen.

Zo is het lot van NSC vermoedelijk beslist. De overlevingsopties waren al minimaal, maar nu is er zelfs geen bestuur meer dat deze opties verder kan verkennen en uitwerken. Ondertussen zegt het en na het andere lid dit weekend nog zijn biezen te pakken. Zouden er straks nog genoeg mensen zijn om het partijbestuur te bemensen? Misschien is een opheffingscongres toch geen slecht plan.

Bestuurlijk Den Haag heeft regelmatig last van politieke FOMO. Eens in de zoveel tijd is daar ineens een onderwerp waar Nederland ab-so-luut iets mee moet, en ontstaat er politieke druk om te kunnen laten zien dat we de boot niet missen.

Wie herinnert zich bijvoorbeeld nog het Topsectorenbeleid uit 2011-2013? Nederland moest voorloper worden in negen sectoren. Enkele jaren later kwam Den Haag tot de conclusie dat we niet moesten subsidiëren maar gebruik moesten maken van fondsen. Dat werden er vervolgens zoveel dat de Algemene Rekenkamer in 2019 concludeerde dat er 3,6 miljard euro in deze zogeheten ‘revolverende’ fondsen zat, maar dat eigenlijk geen enkele minister verantwoordelijk was voor het totaaloverzicht, er geen specifieke regelgeving bestond en de Kamer amper zicht had op resultaten. Iedereen was zo druk met het instrument zelf – de fondsen uitgeven – dat ze vergaten om doelmatigheid en effectiviteit ervan te meten.

Anno 2026 is het mantra dat we ‘iets’ moeten met innovatie’ en ‘iets’ met disruptieve technologie (het Haagse jeukwoord du jour). Graag ook ‘iets’ met startups. En ‘iets’ met opschaling.

Zo heeft het kabinet ondertussen 500 miljoen euro voor het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) gereserveerd. Het idee is afgekeken van het Amerikaanse DARPA: een programmaleider kiest een technologisch probleem en laat vervolgens meerdere bedrijven en onderzoeksteam parallel aan oplossingen werken. Zowel publieke als private partijen kunnen meewerken. Dan is er nog de eigen ‘Defensie Innovatie- en Opschalingsautoriteit’ (eveneens naar het DARPA-model) die gezamenlijke onderzoeksprojecten gaat meefinancieren.

En dan is er nog Defport, een initiatief van zowel Defensie als Economische Zaken. Daarbij is het de bedoeling dat bedrijven vroeg worden betrokken bij de vraagformulering van Defensie, waarna deze bedrijven en kennisinstellingen zich kunnen organiseren. Nog voordat iemand ook maar de kans heeft gehad om te kijken welk probleem niet door bestaande organisaties kan worden opgelost, staan er alweer nieuwe gesubsidieerde clubs in de steigers.

De vorige bewindspersonen zagen deze bui ook al hangen, en wezen er vorig jaar in de Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie (D-SII) op dat ’elke euro maar een keer kan worden uitgegeven’ en ‘we zoeken naar multipliers vanuit verschillende overheidsbronnen’. Afgelopen juli schreef Economische Zaken dat er nog ‘kritieke ontwerpkeuzes’ moeten worden gemaakt voor NADI en diens samenwerking met DIOA. Een bureaucratische cirkelredenering: Defport moet partijen verbinden. DOIA moet innovatie versnellen. NADI moet innovatie versnellen. Vervolgens moeten NADI en DOIA weer met elkaar worden verbonden, alleen weten we nog niet hoe (idee: misschien een nieuwe organisatie ertussen plaatsen?)

Oftewel: de institutionele architectuur wordt al gebouwd en ronkend gepresenteerd, terwijl de architecten nog niet eens weten welke kamer precies waarvoor dient. In plaats van te kijken naar welke bestaande regels mogelijk versoepeld kunnen worden, of welke taakstellingen of verantwoordelijkheden ervoor zorgen dat er problemen ontstaan, wordt er direct een nieuwe organisatie bedacht die dan weer tussen, naast, boven, onder of dwars door reeds bestaande organisaties moet gaan zitten. Nog los van reeds bestaande functionele dubbelgangers zoals ODIN, SecFund, Technology Transfer en Speed Capital defensietenders van RVO, NAVO DIANA, het NAVO Innovatiefonds, etc.

Nut en noodzaak van innovatie kan iedereen begrijpen. Maar volstrekt onbegrijpelijk is waarom het antwoord steevast wordt gezocht in meer van hetzelfde.

Delen

Abonneer nu

Dit artikel verscheen eerder deze week als column voor Atlantisch Perspectief

Read more

Jan Roos en Dennis Schouten worden strafrechtelijk vervolgd door het Openbaar Ministerie wegens uitspraken in hun YouTube-show Roddelpraat. Het laatste waar ik trek in heb, is het opnemen voor deze twee steegclowns maar dankzij het Openbaar Ministerie zit er niks anders op. Bedankt!

In oktober 2024 maakten Jan en Dennis in hun Roddelpraat ‘denigrerende opmerkingen’ over twee Groningse vrouwen nadat zij een andere YouTuber, Milo, hadden ontmoet:

‘Wat zijn dit nou voor lelijke dikke wijven joh?’.
‘Ik noem dit gebraden kippen. Ze zien eruit als twee gebraden olifanten’.

Het Openbaar Ministerie noemde de typering van vrouwen als geprepareerd BBQ-vlees een ‘ongebreidelde scheldpartij’ en bovendien een ‘gevaarlijke voedingsbodem’ voor geweld tegen vrouwen. Maar ‘daar bleef het niet bij’, schreef het Algemeen Dagblad op stichtelijke toon, want de presentatoren gingen volgens de krant ‘nog verder in hun uitlatingen over Groningse vrouwen’.

Jeetje. Wat kan in hemelsnaam erger zijn dan ‘gebraden olifant’? Volgens AD:

‘Dit zijn gewoon twee wijven die verwacht je in een truckerscafé. Als jij een reuze uitsmijter bestelt met extra kaas dan kwam dat linkerwijf dat brengen, die dikke spekmeuzel’.

En: ‘Die vrouwen zien er toch ook uit alsof ze vijftig zijn’.

Afgesloten met ‘Hij heeft gewoon een trio gehad met vrouwen waarvan je zeker weet: die hebben haar op hun poes’.

Verder passeerden woorden als ‘vadsig’, ‘lelijk’, ‘ouwe frikandellen’ en (mijn persoonlijke favoriet) ‘volgevreten palingvellen’ de revue. De twee vrouwen deden aangifte en het OM besloot vorige week op basis daarvan Roos en Schouten te vervolgen voor belediging. Het OM wil hiermee ‘een duidelijke grens trekken’ want ‘genderrelateerd geweld tegen vrouwen is een groot maatschappelijk probleem. Verbale agressie richting vrouwen, zeker door publieke figuren, draagt bij aan een cultuur waarin ernstigere vormen van geweld mogelijk worden’.

Weet je wat bijdraagt aan een cultuur waarin ernstige vormen van geweld tegen vrouwen mogelijk worden?

Je prioriteiten niet op orde hebben, stelletje muppets.

Abonneer nu

Strafrecht als schaamlap

Als het OM het strafrecht al inzet om een maatschappelijk signaal af te geven om ‘ernstigere vormen van geweld’ te voorkomen (let vooral ook op de kwalificatie van een online scheldpartij als ‘een vorm van geweld’, want blijkbaar is grof taalgebruik een opstap naar fysiek geweld), wat doet het OM dan eigenlijk met die daadwerkelijk ‘ernstigere vormen van geweld’ die het vrouwen zo graag wil besparen?

Minister van Veiligheid & Justitie David van Weel (VVD) informeerde de Tweede Kamer afgelopen mei dat in 2025 in totaal ongeveer 648.000 aangiften binnen kwamen. Van de 380.000 online aangiften werden er 286.000 direct niet in behandeling genomen. Nog eens 65.000 werden beëindigd, onder meer vanwege capaciteitsgebrek.

Afgelopen juni onderzocht de Algemene Rekenkamer de prioritering van ernstige misdrijven. Een kwart van deze aangiften werd niet behandeld. Naast ‘overige misdrijven’ (zoals brandstichting, chantage en vernieling) bleven vooral zware diefstallen, geweld en zedenzaken liggen.

En dit zijn alleen nog maar de aangiftes die wél worden gedaan.

De Inspectie JenV constateerde namelijk dat slachtoffers bij zedenzaken zich soms gestuurd voelen om vooral géén aangifte te doen (terwijl de politie verplicht is een aangifte op te nemen), omdat rechercheurs laten blijken dat het weinig zin heeft.

De zedenrechercheurs zelf klagen over tijdgebrek en werkdruk. Ook voor huiselijk geweld ligt er een Grand Canyon tussen de gepleegde misdrijven en de gedane aangiftes van eerder genoemde misdrijven: volgens de CBS Monitor neemt slechts 4% van de slachtoffers contact op met de politie, en resulteert dit voor maar 2,7 procent van de slachtoffers in daadwerkelijke aangifte

Het OM schrijft in haar eigen Aanwijzing voor Opsporing dat er door beperkte capaciteit ‘altijd sprake zal zijn van selectieve opsporing’. Bij het selecteren van zaken om te vervolgen gaat het dus niet alleen om de ernst van een mogelijk misdrijf, het OM houdt ook rekening met een ‘zo groot mogelijk maatschappelijk effect van de interventie’. Blijkbaar ziet het OM het vervolgen van een relatief simpele beledigingszaak tegen twee overjarige TuberPubers als een ‘gewichtig maatschappelijk probleem’.

Dat het OM uitkomt bij het laaghangend Roddelpraat-fruit is ook niet zo gek. Je hoeft niet ver te zoeken om hypothetisch vervolgbare beledigingen te vinden op een kanaal van ballenkrabbende kerels zonder filter, die voetbalkantine-lompheid hebben weten te monetizen.

Alleen: er zit nog de nodige ruimte tussen grof taalgebruik over alles en iedereen (waaronder vrouwen, want die maken nou eenmaal: de helft uit van iedereen) en ‘gender-gerelateerd geweld’. Zeker, vrouwenhaat hangt samen met geweld tegen vrouwen - maar dat betekent niet dat het vervolgen van publieke beledigingen richting vrouwen ook het risico op fysiek geweld tegen vrouwen verlaagt.

Met deze halfslachtige poging om zowel Roddelpraat (wiens presentator Jan Roos laatst nog dronken tegen agenten stond te bazelen op een kermis dat ze er niet waren ‘voor blanke mannen’), als diens publiek op te voeden, heeft het OM zichzelf mooi tuk. Ze maken namelijk zélf de claim dat Roddelpraat een soort gateway-drug naar ‘gendergerelateerd geweld’ is, met hun eigen motivatie dat vervolging van Roos & Schouten ‘ernstigere vormen van geweld’ zal voorkomen.

Ik wens het OM veel succes met het aannemelijk maken van deze claim bij de strafrechter.

Read more

Read more

Read more

De Nieuwe Vredesbeweging noemt zichzelf een ‘divers en meerstemmig’ platform. De deelnemerslijst laat vooral de welbekende …

Read more

Read more

Onvrede is een verdienmodel. Van Forum voor Democratie met maaltijdboxen tot voormalig coke-handelaa…

Read more

Read more